Forum wil controle over de financiën van lokale fracties. Wie grijpt in?
Hoe gaan de nieuwe gemeenteraadsfracties van Forum functioneren? Een ding is zeker: ze zullen aan de leiband van de partijtop lopen. Om te begrijpen hoe dat in zijn werk gaat, moeten we kijken hoe Forum de stichtingen die de fracties gaan ondersteunen heeft opgezet. Je ziet dan een duidelijke poging de eigen raadsleden in te snoeren in een systeem waarbij zij naar de partijtop moeten luisteren en dus niet volledig autonoom en onafhankelijk kunnen handelen.
Welkom in de wereld van fractiebudgetten en ondersteuningsstichtingen. Raadsleden krijgen van hun gemeente scholingsbudget zodat ze zich kunnen bekwamen in bijvoorbeeld debatteren of het lezen van een begroting. Tevens is er budget voor fractieondersteuning, zodat men (in grotere gemeenten) voor allerlei taken een medewerker kan aannemen. Overal geldt dat dit soort budgetten gebruikt moeten worden om de fractie te versterken, niet voor bijvoorbeeld het voeren van verkiezingscampagnes.
Helaas is dit onderwerp niet erg overzichtelijk: iedere gemeente regelt dit op zijn eigen manier, de budgetten verschillen en ook de manier waarop het geld wordt betaald is niet overal hetzelfde: in sommige gemeenten mogen raadsleden voor een bepaald bedrag declareren bij de ambtelijke ondersteuning van de gemeenteraad, de zogeheten griffie. Dit gaat dan op declaratiebasis: de griffie controleert per declaratie of de besteding volgens de regels is.
Ondersteuningsstichtingen
In veel gemeenten hebben fracties echter een eigen ondersteuningsstichting. Zij krijgen dan geld overgemaakt op de rekening van die stichting. Ze moeten zich houden aan de regels voor de besteding van dat geld en moeten dat ook naar de gemeente verantwoorden. De vraag is dan: wie gaat er over die stichting? Wie heeft de macht om te bepalen waar het geld aan wordt besteed? Er is bij FvD iets interessants aan de hand: de landelijke partij probeert er controle over te krijgen.
Dat is ongebruikelijk. Navraag bij andere partijen leert dat fracties over hun eigen stichting gaan. Het bestuur is in handen van fractieleden, die ook zorgdragen voor de verantwoording. Soms wordt een bestuurslid van de afdeling of een ander partijlid gevraagd. De landelijke partij staat hier sowieso buiten. Forum pakt dit anders aan. Een gealarmeerd raadslid laat weten dat de landelijke organisatie er controle over wil hebben. Er zijn inmiddels tientallen nieuwe ondersteuningsstichtingen geregistreerd bij de KvK.
Laten we kijken naar de stichtingen die FvD voor de nieuwgevormde lokale fracties heeft opgericht. Als voorbeeld is gekeken naar vijf gemeenten: Den Helder, Groningen, Nijmegen, Utrecht en Zaanstad. In al deze gemeenten ziet de constructie er hetzelfde uit. De ondersteuningsstichting heeft twee bestuursleden: de ‘Stichting Algemene ondersteuning gemeenteraadsfracties Forum voor Democratie’ en de ‘Stichting Politieke coördinatie Forum voor Democratie’.
Twee stichtingen
Beide stichtingen hebben zes bestuursleden: Arthur Bronts, Daan Hamhuis, Tommy Panis, Milan Schenk, Brigitte Antolini en Patty Spoek. Deze namen zijn meestal niet bekend bij het grote publiek, maar dat zijn ze intern wel: ze zijn bijna allemaal vertrouwde gezichten binnen FvD met nauwe banden met het partijbestuur.
Daan Hamhuis is bestuurder van JFvD. Hij is tevens verkozen als raadslid in Rotterdam. Tommy Panis werkt voor de partij en is fractievoorzitter in Velsen, waar FvD de grootste is geworden. Milan Schenk is beleidsmedewerker, persvoorlichter en fractievoorzitter in Teylingen. Ook Brigitte Antolini werkt voor de partij en is fractievoorzitter in Haarlemmermeer. Patty Spoek is raadslid in Helmond, hoofd evenementen en coördinator fundraising.
De enige nieuwe naam is Arthur Bronts, die van beide stichtingen voorzitter is. Hij is onlangs gekozen als raadslid in Alkmaar en bekleedt volgens de website van de gemeente geen andere interne functies bij Forum. Volgens die website is het voorzitterschap van beide stichtingen onbezoldigd.
Controle
De partijtop presenteerde deze werkwijze afgelopen week bij een interne bijeenkomst met FvD-raadsleden. Er zou in elke gemeente nog een raadslid als derde bestuurder bijkomen. De reden is dat gemeenten dit vaak eisen. Wat Forum er niet bij zegt, is dat de meerderheid in het bestuur daarmee nog steeds in handen is van twee anonieme stichtingen en niet van de raadsleden zelf. De consequentie is dat fracties niet de volledige vrijheid hebben om eigen personeel aan te nemen of het budget naar eigen inzicht te besteden.
Fractieleden zullen voor elk besluit naar het partijkantoor moeten en daar kan men er een veto over uitspreken. In feite kan FvD op landelijk niveau besluiten wie er lokaal wordt aangenomen. Dat zullen alleen vertrouwelingen van de partijtop zijn. Ook kan men via deze constructie het plan effectueren dat raadsleden verplicht cursussen afnemen bij het aan FvD gelieerde bedrijf Trainingshaven van oud-Statenlid Joyce Vastenhouw. Raadsleden zullen niet de mogelijkheid hebben een andere aanbieder te zoeken.
Bij de presentatie van dit plan werd gerept over ‘hulp’ aan de lokale fracties en het ‘uit handen nemen van werk’, maar het was sommige aanwezigen direct duidelijk dat deze constructie macht centraliseert en raadsleden onder de duim houdt. Als zij kritisch gaan doen, kan de partij ze via deze weg sanctioneren. De grote vraag is wie daar een stokje voor gaat steken: een fractie moet zelf kunnen beoordelen hoe ze het beste kan worden ondersteund, niet het partijbestuur.
FvD heeft niet gereageerd op de vraag waarom de partij deze werkwijze hanteert.
Waardeer dit artikel!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.