Water Natuurlijk heeft de waterschapsverkiezingen al verloren
De meeste mensen weten niet wat de naam Water Natuurlijk (WN) inhoudt en er is slecht nieuws: velen van u zullen dat ook nooit meer uitvinden, omdat deze landelijk opererende waterschapspartij in een moeras vol onduidelijkheden terecht is gekomen. Je zou denken dat het eenvoudig is: in maart gaat Nederland weer naar de stembus voor de waterschapsverkiezingen. Daar kan WN in alle waterschappen aan meedoen en dan kunnen u en ik daarop stemmen.
Zo gaat dat bij WN dus niet. Bij het congres in Arnhem, een kleine twee maanden geleden, bleek al hoe ingewikkeld de verkiezingsdeelname van maart 2027 is. WN is een landelijke partij, maar doet niet in alle waterschappen op dezelfde manier mee. Dit is het onverwachte gevolg van de komst van Pro. WN kreeg voorheen altijd steun van D66 en GroenLinks en in 2023 tevens van Volt. WN werd er in veel waterschappen de grootste mee.
De steun van deze drie partijen was logisch, want ze doen zelf niet mee aan de waterschapsverkiezingen, maar zijn wel voor groen en klimaatvriendelijk beleid zoals WN dat bepleit. De fusie van GroenLinks en PvdA heeft echter veel veranderd en niet bepaald in positieve zin. Dat is dan weer de schuld van WN zelf, waar men niet heeft nagedacht hoe je een herkenbare landelijke partij kunt opbouwen.
Steunen of concurreren?
De PvdA deed voorheen in de meeste waterschappen zelfstandig mee aan de verkiezingen, in tegenstelling tot GroenLinks waar men WN omarmde. Nu Pro een feit is, is de vraag hoe dit nu verder moet: moet Pro net als GroenLinks WN gaan steunen? In vier waterschappen deed de PvdA dat ook al. Of moeten GroenLinksers afscheid nemen van hun band met WN en met Pro gaan meedoen? In de eerste variant heeft WN meer partijpolitieke steun dan ooit, in de tweede een nieuwe concurrent.
Bij WN bestaat geen landelijke strategie. De besluitvorming over de verkiezingsdeelname wordt overgelaten aan de regionale afdelingen. Er zijn daarom in alle waterschappen drie ledenvergaderingen van belang: die van WN, GroenLinks en PvdA. Eigenlijk zijn D66 en Volt hier ook nog relevant omdat zij WN in het verleden eveneens hebben gesteund. Zij lijken echter alles goed te vinden en laten hun eigen leden hier niet over aan het woord. Daarom laat ik deze partijen hier buiten beschouwing.
Je kunt zeggen: het is heel democratisch dat regionale ledenvergaderingen bepalen hoe WN en Pro aan de waterschapsverkiezingen mee zullen doen. Toch is de werkelijkheid anders: in de praktijk bepalen minimale hoeveelheden leden – soms slechts enkele tientallen – hoe die deelname eruit gaat zien. Het komt erop neer dat er alleen samengewerkt kan worden als zowel de leden van GroenLinks, PvdA als WN daarmee instemmen. In alle andere gevallen komt er geen samenwerking.
Drie opties
Er is de laatste tijd veel vergaderd en op één waterschap na is de besluitvorming afgerond. Het resultaat is dat WN en Pro zich bij de komende verkiezingen op drie verschillende manieren tot elkaar zullen verhouden. In één variant is WN de duidelijke winnaar: in twee waterschappen doet de partij zelfstandig mee, maar Pro niet. Daar steunt Pro WN, zoals GroenLinks dat in het verleden deed. Hier heeft WN een concurrent minder dan vroeger omdat ook de PvdA als deelnemer aan deze verkiezingen wegvalt.
Verkiezingsdeelname van WN, PvdA en Pro in 2023 en 2027
In de tweede variant is WN een duidelijke verliezer: de partij doet in tien waterschappen weliswaar als zelfstandige partij mee, maar Pro doet dat ook en steunt WN dus niet. Vanuit WN gezien is de PvdA als concurrent vervangen door Pro. Dat is geen verbetering want de PvdA had geen groen profiel als WN, maar Pro heeft dat wel. Dit gaat dus kiezers kosten. WN kan bovendien ook een deel van de eigen politici kwijtraken: GroenLinks-leden die actief waren in het waterschap deden dat bij WN. Ze zullen nu vertrekken naar Pro.
In de derde variant is WN ook al een verliezer. Om acht waterschappen is sprake van een ‘samenvoeging van aanduidingen’ (SvA): een gezamenlijke kandidatenlijst met kandidaten van beide partijen. Bij zo’n SvA worden vermoedelijk ook D66 en Volt betrokken. De kandidatenlijst krijgt vermoedelijk de naam ‘Water Natuurlijk, Pro, D66, Volt’. WN lost hier als partij dus op in een groter geheel en is zijn positie als afzonderlijke politieke actor helemaal kwijt. Of kiezers iets begrijpen van zo’n SvA-constructie is onbekend.
Ingewikkeldheden
Zei ik al dat er bij WN geen grote strategen rondlopen? Al dit gedoe gaat over een bestuurslaag die nooit in het nieuws is en waarbij Nederlanders niet eens weten in welk gebied ze wonen. WN kennen ze niet en daar gaat geen landelijke campagne voor gevoerd worden, alleen al omdat de partij in verschillende waterschappen op een andere manier meedoet. Wat D66 en Volt met deze discussie willen en of zij WN sowieso blijven steunen, is vooralsnog niet duidelijk.*
Als je naar de details gaat kijken, wordt het nog ingewikkelder. WN heeft inmiddels met Pro, D66 en Volt een gezamenlijk verkiezingsprogramma geschreven omdat men er min of meer van uitging dat er overal een SvA zou komen. Nu zijn er verschillende vormen van verkiezingsdeelname ontstaan, waarbij WN soms gaat concurreren met Pro, terwijl men dus wel samen een verkiezingsprogramma heeft geschreven. Wat zal men blij zijn dat het grote publiek geen inhoudelijke interesse heeft in waterschappen.
* De partijbesturen van D66 en Volt is gevraagd hoe zij staan tegenover de steun aan WN, zowel in de vorm waarbij WN als zelfstandige partij meedoet als de vorm waarbij sprake is van een SvA. Er is nog geen antwoord ontvangen, wat gezien de vakantieperiode nauwelijks kan verbazen.
Abonneer je hier op mijn nieuwsbrief en ontvang elk nieuw artikel via e-mail.
Waardeer dit artikel!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.
Beeld: partijlogo’s van Water Natuurlijk, Pro, D66 en Volt.