Niemand wilde meewerken aan het boek over Dilan Yesilgöz
Er zijn mensen die zeggen dat je bij het lezen van een boek niet moet beginnen bij de inleiding, maar bij het dankwoord. Dat is een goed advies: je weet dan soms meteen wat je aan het betreffende epistel hebt. Dit geldt bijvoorbeeld voor de pennenvrucht van Alies Pegtel: De negen levens van Dilan Yesilgöz, een onthullend portret van een politieke overlevingskunstenaar. Na de eerste twee zinnen van ‘Verantwoording en dank’ hoef je eigenlijk niet meer verder te lezen:
‘Dit boek wil ik graag opdragen aan iedereen die me te woord heeft gestaan en geholpen heeft en die dus de democratie een warm hart toedraagt. Omdat het populisten erom te doen is om chaos te zaaien, wilde ik graag orde aanbrengen in de recente politieke geschiedenis.’
Hier gaan zo ontzettend veel dingen mis dat ik niet weet waar ik moet beginnen. Laten we dit stukje tekst daarom maar zin voor zin aflopen.
Te woord staan
Pegtel wil iedereen bedanken die haar te woord heeft gestaan. Er waren maar weinig mensen die daar zin in hadden. Dat was haar nooit eerder overkomen, schrijft Pegtel. Mensen mailden of belden simpelweg niet terug. Een deel van de geïnterviewden wilde alleen anoniem meedoen. Dat is in dit hele boek een probleem: we lezen allerlei claims over Yesilgöz, bijvoorbeeld dat zij tot op de dag van vandaag veel met Mark Rutte belt. Waar dat op is gebaseerd, is onduidelijk.
De lijst geïnterviewden maakt het niet beter. Er staan twaalf namen. Het valt meteen op dat deze mensen allemaal (of bijna allemaal) nooit met Yesilgöz hebben gewerkt. Het gaat ook om mensen die allemaal (of bijna allemaal) kritisch zijn over de VVD-leider. Maarten van Rossem is geen fan, Julia Wouters is van de PvdA, Ton Elias heeft kritiek op de koers van de VVD, Haitske van der Linde heeft haar lidmaatschap opgezegd en Ed Nijpels is nou ook niet bepaald idolaat van Dilan.
Het schrijven van een biografie over een persoon die nog leeft is moeilijk. Veel mensen die dichtbij het onderwerp staan willen niet meewerken, omdat ze dat niet chique vinden of gewoon ongewenst. Toch komt er bij dit boek een factor bij: de auteur ademt continu een flinke afkeer van haar hoofdpersoon. Dan gaan extra veel deuren dicht en dat zie je terug in het verhaal, want we leren Yesilgöz eigenlijk niet of nauwelijks kennen, behalve dat ze een stevig imago van zichzelf heeft neergezet.
Populisten zaaien chaos
Pegtel verraadt nergens dat ze Yesilgöz een populist vindt. Volgens haar zijn dit soort politici erop uit om chaos te zaaien. Nergens wordt duidelijk dat dat de (al dan niet impliciete) visie van de VVD-leider is en eigenlijk is dat ook heel onwaarschijnlijk. Pegtel heeft bijvoorbeeld veel kritiek op de regering met Wilders. Maar wilde Yesilgöz die samenwerking nou om chaos te veroorzaken, of lag dat net even anders? Iedereen weet het antwoord: ze wilde streng asielbeleid en dacht dat met de PVV te bereiken.
Nu kun je kritisch zijn over die keuze, denken dat dat dom en naïef was, erop wijzen dat dat alleen maar vertraging en gedoe heeft opgeleverd, en ga zo maar door. Uit de tekst – die continu vertelt dat allerlei VVD-besluiten erg onverstandig waren – kun je slechts opmaken dat Pegtel andere politieke voorkeuren heeft dan haar onderwerp. Dat mag, maar geschiedschrijving is iets anders. Waarom dacht Yesilgöz dat haar omarming van de PVV iets zou opleveren? We lezen er zo goed als niets over.
Wel kunnen we lezen dat de VVD-leider haar partij verder naar rechts heeft getrokken. Dit gaat samen met de suggestie dat Yesilgöz nooit boeken leest, weinig van liberalisme snapt of daar zelfs weinig mee heeft. Dit zijn voor veel critici ongetwijfeld open deuren, maar een stevige onderbouwing blijft uit. Waarom niet reconstrueren wat de visie van Yesilgöz is en hoe die door de tijd is veranderd? Ze maakte nogal een ontwikkeling door.
Pegtel heeft daar geen interesse in: ze weet al dat de VVD-leider fout zit. Eigenlijk is dit hele boek daarmee vooral een lang opiniestuk, geen nieuwsgierige analyse van iemand waar de auteur het mee oneens is.
Politieke geschiedenis
Pegtel wil ‘orde aanbrengen in de recente politieke geschiedenis’ maar doet dat maar deels. Interessant is het idee dat de VVD geen interne debatcultuur meer heeft, dissonante geluiden op een zijspoor zet en vooral bezig is met beeldvorming en opiniepeilingen. De stelling dat Yesilgöz in dat klimaat goed kan gedijen is invoelbaar, maar wordt maar deels uitgewerkt en onderbouwd. Hoe de partijdemocratie bij de VVD precies verdween en hoe dat ging? Welke rol Yesilgöz daarin speelde? We lezen het niet.
Pegtel schrijft veel over allerlei gebeurtenissen die het werk van Yesilgöz hebben beïnvloed, maar waar ze zelf niet direct een rol in speelde. Soms lijkt dit boek daarmee een algemene geschiedenis en geen biografie. Ondertussen wordt over Yesilgöz’ tijd in de Amsterdamse gemeenteraad wel opvallend weinig verteld. Dat is toch wel heel raar: er waren destijds nog 44 raadsleden en die zijn echt niet allemaal politieke vrienden. Zouden ze echt niet willen praten? Zijn ze benaderd? Het lijkt er niet op.
Zelfs de belangrijkste vraag over Yesilgöz blijft liggen: hoe kan iemand van de SP naar de rechterzijde van de VVD opschuiven? Wat deed ze bij de socialisten, wat stelde haar partijlidmaatschap voor, hoe herinneren SP’ers haar en wat zei ze in die tijd bijvoorbeeld over een thema als migratie? Het is tamelijk onwaarschijnlijk dat haar voormalige linkse vrienden daar niets over willen vertellen. Maar het gaat er niet over, wat weer de vraag oproept hoe serieus het onderzoek voor dit boek eigenlijk was.
Beeld: boek over Dilan Yesilgöz. Foto: Chris Aalberts.
Waardeer dit artikel!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.