Nu weet heel Europa dat een fusie tussen rood en groen een erg slecht idee is
Het Pro-ledenreferendum over de Europese partijkeuze komt snel dichterbij. De stemming is al over ruim een week en dat is te merken. Zondag is er in Utrecht een partijbijeenkomst over de keuze tussen Groenen en sociaaldemocraten, donderdagavond was er een online ledengesprek en diezelfde avond waren leden welkom in Rotterdam voor een bijeenkomst van de Groene fractie uit het Europees Parlement. Zaterdag zijn de Groenen ook nadrukkelijk aanwezig bij de klimaatmars.
De Groenen – waar voorheen GroenLinks bij was aangesloten – is overduidelijk de underdog: een adviescommissie is tot de conclusie gekomen dat de Pro-leden het beste voor de sociaaldemocraten kunnen kiezen, de partij waar de PvdA lid van was. De sociaaldemocraten hebben op het Europese toneel simpelweg meer macht. Tijd voor een Groen charmeoffensief met vegetarische hapjes, bier en wijn. In kunstcentrum Melly in Rotterdam komen zo’n zeventig leden langs.
Een groen pleidooi
Terry Reintke neemt het woord. Deze Duitse Europarlementariër is co-fractievoorzitter van de Groenen in Brussel en Staatsburg. Ze maakt van de gelegenheid gebruik om te laten zien dat de Groenen inhoudelijk heel goed bij Pro passen. Deze boodschap is eigenlijk totaal overbodig, want iedereen die zich er een beetje in heeft verdiept weet allang dat alle analyses dit laten zien. Tegelijk moet Reintke het nogmaals herhalen, want de Pro-leden hebben een ander stemadvies gekregen.
Meerdere afgevaardigden van de Groenen waren vandaag sowieso in Rotterdam, vertelt Reintke, dus dit was een mooie gelegenheid om met Pro-leden kennis te maken. Dat klopt niet helemaal: de Pro-leden moeten – nu het nog kan – nadrukkelijk worden overtuigd dat de Groenen de enige juiste keuze zijn. Reintke noemt het referendum niet. Ze benadrukt dat de Groenen heel sociaal zijn. Een voorbeeld is Pro-Europarlementariër Kim van Sparrentak die zich enorm heeft ingezet voor de rechten van platformwerkers.
De Groenen zijn ook zeer actief voor de rechten van vrouwen en LHBT’s, zegt Reintke, die dit onderdeel noemt van het DNA van haar partij. De Groenen leveren bijvoorbeeld de burgemeester van Boedapest die het mogelijk heeft gemaakt dat er tijdens het Orban-regime een pride werd georganiseerd. De Groenen zijn niet de grootste, vult een collega-Europarlementariër aan, maar ze zijn wel erg effectief: ze zoeken partners buiten het parlement, stellen zich principieel op en gaan botsingen met andersdenkenden niet uit de weg.
Uitstel kon gewoon
Dan is het tijd om te borrelen. Ook de vier Europarlementariërs van Pro die lid zijn van de Groene fractie zijn aanwezig. Als het aan Pro ligt, verhuizen ze in 2029 naar de sociaaldemocraten. Alleen de leden kunnen dit bij het referendum nog tegenhouden. Wat zouden de vier daar zelf van denken? Van Sparrentak zegt dat ze al een statement hebben uitgebracht. Ze willen dat Pro naar de Groenen gaat. Meer zeggen ze er niet over, benadrukt de Europarlementariër.
De leden die op deze bijeenkomst zijn afgekomen zijn relatief goed op de hoogte wat er in Europa speelt. Alom irritatie: het partijbestuur beweert bij herhaling dat er om financiële en juridische redenen nu gekozen moet worden tussen de twee partijen. Meerdere aanwezigen ontkennen dit ten stelligste: de Groenen vinden in ieder geval dat er geen haast is. Zo zou een Italiaanse partij zich ooit zeven jaar in een soortgelijke situatie hebben bevonden. Pro had alle tijd kunnen nemen voor een intern debat.
De huidige werkwijze heeft volgens meerdere aanwezigen een duidelijke reden: de partijtop wil al heel lang voor de sociaaldemocraten kiezen. Het formele argument is dat die partij de meeste macht heeft. In Rotterdam horen we het lelijke spiegelbeeld van dit argument: sociaaldemocraten hebben veel ervaring met machtspolitiek. Het advies dat de Pro-leden hebben gekregen is er een voorbeeld van, net als het feit dat journalisten niet welkom zijn bij ledengesprekken, zoals aanstaande zondag in Utrecht.
Meer irritaties
Persoonlijke connecties maken dit beeld af. Het meest schaamteloze voorbeeld staat deze week in De Volkskrant, waar Diederik Samsom schrijft dat Pro voor de sociaaldemocraten moet kiezen. In Rotterdam moet men er hard om lachen: Samsoms partner werkt bij de sociaaldemocraten en nou niet echt in een onbelangrijke rol. Ze gaat er last van krijgen als Pro naar de Groenen gaat, sneert een aanwezige. En dat is best wel een understatement.
Dan hebben we de adviescommissie die adviseert om voor de sociaaldemocraten te kiezen. Mariëtte Hamer is er lid van en ondertekende eerder al eens een brief met dezelfde strekking als haar huidige advies. Nog meer ongemak: ze is in de optiek van meerdere aanwezigen inmiddels ‘beloond’ met het kandidaat-lijsttrekkerschap voor de Eerste Kamer. Ook krijgt ze een rol bij het nieuwe wetenschappelijk bureau. De partijtop is zo schaamteloos dat men niet eens een tijdje met de voordracht voor het lijsttrekkerschap wilde wachten.
Twee leden van de adviescommissie zijn vertrokken en niemand weet waarom, laat staan dat Pro daar een helder statement over uitbrengt. De leden moeten zelf maar gissen hoe de vork in de steel zit. Nel van Dijk zit nog wel in de commissie. Ze zat ooit voor GroenLinks in het Europees Parlement. In Brussel weet iedereen dat haar zoon werkt voor de sociaaldemocraten, zo melden meerdere aanwezigen. Het zal vast niet de reden zijn dat Van Dijk wil dat Pro voor die partij kiest, maar ongemakkelijk blijft het.
Meerdere aanwezigen praten over de posities die PvdA’ers Kati Piri en Mohammed Chahim bij de sociaaldemocraten kwijtraken als Pro voor de Groenen kiest. Als je dan bedenkt dat groene Europarlementariërs last krijgen van een keuze voor de sociaaldemocraten (en vice versa), dringt zich wederom de vraag op waarom Pro niet kon wachten met deze keuze en dit ellendige ledenreferendum. Dan had men tenminste ordentelijk kunnen discussiëren.
Verzet
Een aanwezige zegt dat hij zijn partijlidmaatschap opzegt als Pro voor de sociaaldemocraten kiest. Hij wil niet bij die stroming horen. De achtergrond van dat voornemen blijkt breder dan alleen de politieke kleur. Het gaat met name om de vraag of Pro een voortzetting is van de machtspolitiek waar PvdA’ers altijd in grossierden en die GroenLinks’ers altijd vreemd was. Het ziet er niet best uit.
Inmiddels voeren diezelfde oud-leden van GroenLinks actie voor de Groenen. De kans dat die partij de strijd wint is klein, zo denken ze ook in Rotterdam, maar de Groene partij is toch niet helemaal kansloos. Dat is onder deze omstandigheden eigenlijk al een prestatie op zich. De kans is nu aanwezig dat er geen ruime meerderheid voor de sociaaldemocraten stemt en dat het referendum laat zien dat er een grote minderheid is waar Pro nadrukkelijk rekening mee moet gaan houden.
Leuk detail: voor aansluiting bij de sociaaldemocraten wordt maar nauwelijks actie gevoerd.
Wat levert dit referendum nou eigenlijk op? Een aanwezige weet het antwoord: in Brussel is de fusie van GroenLinks en PvdA altijd al met verbazing gevolgd. Pro persisteert in het idee dat het samengaan van rood en groen de toekomst is en dat de partij een soort voorloper is voor collega’s elders in Europa. Dat is een illusie, schampert een van de aanwezigen: iedereen in Europa kan nu goed zien waarom je rood en groen zeker niet moet fuseren. Zowaar een prestatie waar het partijbestuur trots op kan zijn.
Abonneer je hier op mijn nieuwsbrief en ontvang elk nieuw artikel via e-mail.
Waardeer dit artikel!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.
Beeld: Wijn bij de borrel in Rotterdam, Terry Reintke spreekt de zaal toe, de borrel, een enorme berg hapjes. Foto’s: Chris Aalberts.