Het gaat goed met de AfD, daar doen demonstranten niets aan
Het gaat goed met Alternative für Deutschland, zo maakt politiek leider Alice Weidel deze zaterdag duidelijk op het partijcongres in Erfurt. De uiterst rechtse partij heeft allemaal klinkende resultaten op zijn naam staan: niet alleen meer dan 150 Bondsdagleden sinds de laatste verkiezingen, maar ook een stijgend ledenaantal. AfD heeft er inmiddels 75.000 en dat moeten er zeker 100.000 worden, denkt Weidel. De vorig jaar opgerichte jongerenorganisatie heeft er al drieduizend.
In het Europees Parlement heeft AfD een nieuwe fractie gevormd met andere partijen op de uiterste rechterflank, zo meldt Weidel. Onlangs is er met de terugkeerverordening een enorme politieke overwinning behaald. In de peilingen is de AfD inmiddels de grootste partij van Duitsland. In Thüringen – waar Erfurt de hoofdstad van is – haalt de partij naar verwachting zo’n veertig procent van de stemmen. In Saksen-Anhalt is dat percentage nog iets hoger. Daar zijn in september verkiezingen.
De nieuwe leus van de AfD luidt ‘een nieuwe start voor Duitsland’. De partij wordt alleen maar sterker en groter, wil Weidel maar zeggen. De partij stevent af op regeringsverantwoordelijkheid en zal die ook nemen. Tot dusver wilde geen enkele partij met uiterst rechts samenwerken, maar dat is straks wellicht niet meer nodig, suggereert Weidels collega Tino Chrupalla: misschien kan de AfD wel in zijn eentje gaan regeren. Het is in een deelstaat als Saksen-Anhalt niet eens ondenkbaar.
Tegenbeweging
Hoe succesvoller uiterst rechts in Duitsland is, hoe groter de tegendemonstraties, verzucht een van de politiemensen buiten de Messe waar het partijcongres plaatsvindt. Ieder AfD-congres krijgt te maken met tegendemonstranten, maar de hoeveelheid neemt elke keer weer toe. Velen herinneren zich de recente bijeenkomst in Giessen, toen de AfD een nieuwe jongerenorganisatie oprichtte en demonstranten de stad plat legden. Dat was ook in Erfurt het plan, zo blijkt deze zaterdag. Dat is echter mislukt.
Die mislukking heeft twee redenen. `Thüringen heeft er een halszaak van gemaakt dit congres probleemloos te laten verlopen. Er zijn enorme hoeveelheden politiemensen op de been. Gasten en media worden onder strikte politiebegeleiding naar de Messe gebracht. De afgevaardigden hebben zelf ook een handje geholpen om de boel goed te laten verlopen: ze zijn vier uur voor de start in de Messe aanwezig, ruim voordat de demonstranten wegen beginnen te blokkeren.
Die blokkades leveren een hoop overlast op, maar ze voorkomen niet dat de AfD deze zaterdag op tijd aan het congres kan beginnen. Bijna alle afgevaardigden zitten om tien uur op hun plek. We horen een van de partijbestuurders zeggen dat dit een van de eerste keren is dat dit gebeurt. Je zou kunnen denken dat linkse demonstranten moeten leren vroeger uit bed te komen als ze stevige impact willen maken.
Vredelievend?
Hoeveel demonstranten er uiteindelijk in Erfurt zijn, is bijna niet te zeggen. De tegenstanders van de AfD houden het op 50.000, anderen denken dat het er eerder 30.000 zijn. Op de parkeerplaats bij de Messe staan op honderd meter van de vergaderzaal volgens de politie zo’n 12.000 mensen. Het is de grootste demonstratie van de stad en die groeit gedurende de dag verder omdat een paar andere demonstraties hier eindigen. Toch worden het er uiteindelijk niet meer dan 18.000, aldus een politieman.
Helemaal vredelievend zijn de demonstranten niet. Ze zorgen niet alleen voor blokkades: een lokaal kantoor van de AfD wordt bestookt met verfbommen en vuurwerk. Er worden volgens berichten op Twitter ook een aantal journalisten aangevallen. Er zijn een paar honderd demonstranten die geweld gebruiken, aldus de politie. Misschien zijn het er duizend, maar niet meer dan dat. De meeste demonstranten zijn vredelievende burgers. Dat lijkt te kloppen: het publiek ontloopt dat van gewone linkse demonstraties niet.
Er lopen mensen met anti-fascistische borden die stellen dat het afgelopen moet zijn met racisme en dat de AfD verboden moet worden. Het is nog niet te laat, staat er. Bij de demonstratie op de parkeerplaats wisselen sprekers en artiesten elkaar af. We zijn hier in voormalig Oost-Duitsland waar de AfD verreweg het populairst is. Toch is fascisme geen Oost-Duits probleem, schreeuwt een van de sprekers. Deze demonstranten zijn immers Oost-Duitse anti-fascisten.
Het politieke midden
De verschillen tussen de demonstranten en de AfD-afgevaardigden in de Messe konden nauwelijks groter zijn. Bij de demonstratie zien we veel jonge mensen, alle genders en Duitsers van kleur, bij de AfD zien we vooral witte mannen van veelal boven de veertig. Toch hebben deze groepen ook een opvallende overeenkomst: ze hebben beide een enorme afkeer van bondskanselier Friedrich Merz. De afkeer is alleen vrijwel tegengesteld: de ene groep vindt hem te rechts, de andere niet rechts genoeg.
Bij de AfD is men vooral met migratie bezig. Merz probeert Syriërs weliswaar in groten getale terug te sturen naar hun vaderland, maar de AfD vindt het allemaal te weinig, te laat en te weinig daadkrachtig. Weidel roept dat haar partij als enige in het Duitse belang werkt, alsof Merz niets doet aan het kernpunt van haar partij. Bij de demonstranten gaat het net zo: we horen onder luid gejoel dat Merz totaal niet deugt, terwijl je ook zou kunnen denken dat hij in ieder geval geen fascist is en ook niet met de AfD wil samenwerken.
Er is nog een verschil: bij de AfD voelt men dat men de wind in de zeilen heeft, de demonstranten overduidelijk niet. Dat zien we ook in de symboliek: behalve wat vaag gebonk op de achtergrond merkt het congres niets van het protest, of het moet zijn dat de AfD-afgevaardigden uren te vroeg zijn opgestaan. Waarom staan de demonstranten er eigenlijk nog, vraagt een van de partijleden zich in de middag hardop af. De blokkade is toch mislukt? Welk doel hebben ze dan nog?
Beeld: AfD-congreszaal, AfD-scherm, anti-AfD-posters, anti-AfD-demonstratie. Foto’s: Chris Aalberts.
Waardeer dit artikel!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.