In Erfurt protesteert men tegen de populairste partij van het bondsland
Erfurt heeft een mooie historische binnenstad zoals je die in maar weinig Duitse steden ziet. Deze stad is overduidelijk tachtig jaar geleden aan grootschalige bombardementen ontsnapt. Vrijdagmiddag schijnt het zonnetje en de terrassen zitten vol. Er is opvallend veel politie op de been. Dat is met reden: zaterdag komen er naar verwachting 50.000 demonstranten naar Erfurt, bijna een kwart van het inwoneraantal. Dat kan maar één ding betekenen: hier wordt het congres van Alternative für Deutschland (AfD) gehouden.
De burgemeester heeft al weken geleden op internet een praatje geplaatst over de maatregelen die in het eerste weekend van juli worden genomen. Er zijn wegafzettingen, omleidingen en uiteenlopende veiligheidsmaatregelen. Er zijn grote bijeenkomsten, zoals dat verzachtend heet. Er is weliswaar ook een muziekconcert, maar daar komen niet zoveel demonstranten op af. Vrijdagmiddag staan op meerdere plekken in de stad al verrijdbare wegversperringen klaar. De Duitse spoorwegen waarschuwen voor drukte.
De AfD heeft de Messe Erfurt uitgekozen als locatie voor het tweedaagse partijcongres, waar dit weekend onder andere een nieuw partijbestuur wordt verkozen. Het is heel duidelijk dat het conferentiecentrum met de boeking in zijn maag zit. De Messe laat weten dat men verplicht is de AfD te ontvangen en dat het feit dat het congres hier wordt gehouden niet betekent dat men het met de partij eens is. Dat kan met zoveel demonstranten voor de deur niet duidelijk genoeg zijn.
Open Thüringen
Dat veel inwoners van Erfurt de AfD liever zien vertrekken, is eveneens helder. Overal in de stad zien we tekenen van verzet tegen de partij en het naderende congres. Het meest in het oog springende voorbeeld zijn posters en spandoeken. Op de beroemde Krämerbrücke hangt bij ongeveer de helft van alle winkels dezelfde leus: ‘Welt offenes Thüringen’. Een duidelijk signaal dat Erfurt een blik naar buiten heeft en graag kosmopolitisme uitstraalt. Er hangen opvallend veel regenboogvlaggen.
Het kan ook explicieter. De Evangelische gemeente in Erfurt heeft een groot spandoek aan de kerk bevestigd dat men tegen extreemrechts is. De uiterst linkse partij Die Linke – een soort SP – roept via posters op tot een partijverbod. Andere posters zeggen dat de AfD zich niet richt tegen de elites, maar ook tegen de mensen zelf. Een Marxistisch aanplakbiljet roept op het AfD-congres te verhinderen en weer een andere roept het grote publiek op in ieder geval te komen demonstreren.
Vooral de diversiteit van al deze uitingen valt op: hier werken de tegenstanders van de AfD niet samen, ze hebben allemaal hun eigen uitingen en hun eigen boodschap. Een poster met een QR-code vraagt zich af of het toeval is dat op 4 en 5 juli 1926 de partijdag in Weimar plaatsvond en honderd jaar later die van de AfD. Een QR-code verwijst naar een documentaire over Björn Höcke, de rechtsbuiten die hier in bondsland Thüringen – waar Erfurt de hoofdstad van is – de AfD leidt.
Familievriendelijk
Het blijft niet bij posters. Zaterdag zijn er 24 demonstraties die door de gemeente overzichtelijk op een webpagina onder elkaar zijn geplaatst. Vrijdag zijn er nog eens zeven, zondag drie. Demonstraties moeten vooraf worden aangemeld. Er zijn straatfeesten, anti-fascisme bijeenkomsten, eenmansacties, demonstraties in het centum en bij de Messe. Vrijdagmiddag zitten de ‘Oma’s tegen rechts’ al met koffie op een plein voor gesprekken over democratie. De gemeente ziet deze demonstratie als ‘familievriendelijk’.
Dat veel bijeenkomsten wellicht helemaal niet vriendelijk zijn voor ouders en kinderen, moge duidelijk zijn. De eerste antifa’s lopen vrijdagmiddag al rond. Een poster van een Marxistisch collectief zegt expliciet dat het gaat om het tegenhouden van de partijdag. Online lezen we dat de politie zaterdag de zware taak heeft de uitoefening van alle democratische rechten mogelijk te maken: die van de AfD om te vergaderen, maar ook die van tegenstanders om te demonstreren. Zou het uit de hand lopen?
Dat lijkt wel de verwachting en daar is ook reden voor. Een paar maanden geleden begon de AfD een nieuwe jongerenorganisatie. De partij huurde een hal in Giessen en ontving daar enkele honderden jongeren voor de start van de nieuwe organisatie. Er kwamen duizenden demonstranten, de hele stad werd afgesloten, alle hotels gingen twee dagen op slot en er waren volop ongeregeldheden. Als de AfD ergens congresseert lijkt dat een garantie voor ellende.
Eerdere ervaringen
Bij de Bondsdagverkiezingen gingen Kemal Rijken en ik naar een AfD-campagnebijeenkomst in Neu-Isenburg, een voorstad van Frankfurt. Daar kregen we ook een klein voorproefje. Geen ongeregeldheden, maar wel een demonstratie van honderden of misschien wel duizenden mensen voor een schouwburg waar AfD-leider Alice Weidel kwam spreken. Formeel kon je het misschien geen blokkade noemen, maar dat was het in de praktijk wel. Het kostte Weidel een uur extra om binnen te komen. Ook voor ons was het een hele opgave.
Het contrast met Nederland is enorm: wordt er bij ons weleens gedemonstreerd tegen een partij op de uiterste rechterflank? Forum is sinds afgelopen week formeel een zusterpartij van AfD, nu de partij van Baudet officieel is toegetreden tot de politieke familie Europe of Sovereign Nations, die ook een eigen fractie in het Europees Parlement heeft. Wordt er weleens tegen Forum gedemonstreerd? Het mag vergeleken met Duitsland betrekkelijk weinig naam hebben. Onlangs kwam Geert Wilders naar Didam. Vijf tegendemonstranten.
Of hebben demonstraties weinig zin? Het heeft er alle schijn van dat de protesten in Erfurt niet alleen een stem tegen extreemrechts zijn, maar ook een poging de AfD te belemmeren zichzelf te organiseren. Dat lijkt sowieso zinloos: de partij is allang breed vertakt. Electoraal lijkt de kans dat er een effect van uitgaat eveneens klein: vrijdag twitterde de AfD een peiling dat men in Thüringen veertig procent van de stemmen haalt. In het najaar hoopt de partij in Saksen-Anhalt een absolute meerderheid te halen.
Daar is nog geen lang oplossing voor gevonden.
Beeld: Poster Die Linke, posters op de Krämerbrücke, Oma’s tegen rechts, poster in de binnenstad van Erfurt. Foto’s: Chris Aalberts.
Waardeer dit artikel!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.