In Didam leren we: de democratische kosten van de spreidingswet zijn enorm
Zou het uit de hand lopen? De gemeente Montferland heeft overduidelijk lang vergaderd over de anti-azc-demonstratie van woensdagavond. Bij het station van Didam hangt een bordje richting het ‘Terrein azc-demonstratie’. Het bordje is van staal en op een lantaarnpaal bevestigd alsof het er nog jaren moet blijven hangen. Geen vandaal die het er zomaar vanaf trekt, zullen de ambtenaren gedacht hebben. Bij elke kruising staat wederom aangegeven waar we naartoe moeten.
Na een kleine kilometer staan dranghekken om een pleintje dat normaal kennelijk dienstdoet als parkeerplaats. Het ligt naast een gebouw dat overduidelijk leegstaat. Een verweerd bord leert ons dat dit het voormalige gemeentehuis van Didam is, een gemeente die in 2005 opging in Montferland. Het oude raadhuis is door de tijd uitgebreid met meerdere gebouwen. Ze zijn allemaal deels dichtgetimmerd. We lezen dat de eerste steen van een aanbouw is gelegd in 1993. Toen zou de gemeente Didam nog twaalf jaar bestaan.
Je zou bijna kwaad worden van zoveel verspilling van gemeenschapsgeld, maar daar is men in Didam niet mee bezig. Er zijn plannen voor een asielzoekerscentrum. Even denk je: zou dit vervallen stadhuis de nieuwe locatie van het COA worden? Zo ging het in Loosdrecht immers ook. Het antwoord is niet helemaal duidelijk, maar vermoedelijk niet: de gemeente zoekt al twee jaar naar een locatie en meerdere opties zijn al afgevallen, met name in Didam. Nu wordt er elders in de gemeente gezocht naar een plek voor 250 asielzoekers.
Winkels dicht
Onlangs liet Geert Wilders weten naar deze anti-azc-demonstratie te komen. Men is duidelijk bang voor ongeregeldheden: een terras nabij de parkeerplaats wordt al anderhalf uur voor de demonstratie weggehaald en de winkels sluiten allemaal eerder dan normaal. De gemeente heeft alle omwonenden gevraagd fietsen, bloembakken en andere losse zaken te verwijderen want je weet maar nooit. Hoeveel mensen de gemeente verwacht is onduidelijk, maar er zijn tientallen agenten op de been.
Vanaf half zeven verzamelen de demonstranten zich. Ze komen grotendeels uit Montferland, maar soms ook van daarbuiten, zo zegt Monique Elting, een van de drie raadsleden die de PVV sinds kort in deze gemeente heeft. Ze is trots op de opkomst. De PVV is in de gemeenteraad de enige partij die tegen elk azc is. De partij wil geen 250 asielzoekers, geen 200, geen 100 maar nul. Elting weet dat er veel problemen komen als ergens een azc wordt geopend. Andere partijen denken dat het niet zo’n vaart loopt.
Er staat een soort housemuziek op met anti-azc-teksten. Op Twitter suggereert iemand dat deze door AI is geproduceerd. Het zijn nare meezingers: ‘we zeggen nee-nee-nee tegen een azc, genoeg is genoeg, vol is vol, weg ermee’ en dan op repeat. Er staat een wagen met een lichtbak met teksten als dat de grens is bereikt, dat onze kinderen ‘nu aan de beurt zijn’, dat het voelt als ‘een staatsgreep’, dat de gemeente de orders van ‘de bezettende macht’ uitvoert en dat ‘het WEF’ er een rol in speelt.
Vrouwenmars
Er is een vrouwenmars aangekondigd en daarbij moeten de vrouwen voorop lopen. Ze dragen een spandoek met de tekst ‘zijn onze vrouwen en kinderen nog wel veilig?’ De mars duurt ongeveer een kwartier en gaat door het centrum. Dan is men alweer terug. De mannen lopen achter de vrouwen aan. Of nou ja, de helft van de menigte, want zeker zo’n 300 mensen blijven gewoon bij de parkeerplaats achter. Of beter gezegd: ze staan achter de dranghekken en wachten af wat er komen gaat.
De organisatoren willen de meute ‘voor de eigen veiligheid’ binnen de dranghekken hebben en vragen daar meerdere keren om. Het is niet duidelijk of dit echt is voor de veiligheid – verkeer is er door allerlei afzettingen niet – of omdat de parkeerplaats nu verre van vol staat waardoor de demonstratie kleiner lijkt dan hij is. De menigte geeft in ieder geval geen krimp. Het komt over alsof de helft van de aanwezigen zich geen onderdeel van de demonstratie waant. Men lijkt gekomen om een bekende Nederlander te zien. Die zijn er niet dagelijks in Didam.
Na de speech van het PVV-raadslid is het tijd voor Wilders, die een kwartier lang praat en werkelijk alle klachten die er over asielzoekers bestaan over de meute uitstrooit. Of het nou gaat om andere partijen die azc’s doordrukken, de niet ophoudende stroom vluchtelingen, veiligheidsincidenten met asielzoekers, de optie van remigratie voor Syriërs en de culturele verandering van Nederland: Wilders heeft het erover, krijgt applaus en laat de meute een paar keer ‘azc weg ermee’ scanderen.
Boze meute
Wat je van asielzoekers vindt, maakt eigenlijk betrekkelijk weinig uit: Nederland heeft hier een groot probleem. Deze honderden mensen voelen zich niet gehoord en joelen op uitnodiging van Wilders dat ze zich eindeloos tegen de asielopvang in hun gemeente zullen verzetten. Wilders benadrukt dat dat geweldloos moet. De gemeente wil wel 250 asielzoekers opvangen, omdat dat van de spreidingswet moet. Maar als raadsleden met dat voornemen de straat opgaan, treffen ze een boze meute tegenover zich.
Zo zie je wat de spreidingswet is: een managementinstrument dat een bestuurlijk probleem van Den Haag oplost, maar ook een middel om beleid door te drukken terwijl allerlei mensen dat niet willen. Dat probleem is heel wezenlijk: de demonstranten hebben volop keuze uit rechtse partijen die de door hen geprefereerde oplossingen bepleiten. Er is nauwelijks conversatie over mogelijk, want dit publiek is nou niet echt van het type dat een avondje in een debatcentrum over het Europese migratiepact gaat praten.
Het is niet moeilijk te zien dat de zorgen over asielzoekers minstens deels worden overdreven en dat deze mensen simpelweg zijn opgehitst. Tegelijk denk je: ga dat ze maar eens uitleggen. Kleine beleidsstapjes in Den Haag zullen hen niet tevreden stellen en grote misschien ook wel niet. Wilders komt desnoods nog honderd keer terug, roept hij. Wie de oplossing weet mag het zeggen, maar het is slecht voorstelbaar dat dit vroeg of laat niet tot vele malen strenger asielbeleid leidt. Niet eens vanwege de asielzoekers, maar vanwege de sociale onrust.
Beeld: Bordje azc-demonstratie, verlaten gemeentehuis van Didam, vrouwenmars, Geert Wilders spreekt de menigte toe. Foto’s: Chris Aalberts.
Waardeer dit artikel!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.