Bij Pro is een tijdje terug een ledenbeweging van start gegaan: Sociaal Verbond. Overal in de immense congreszaal in de Brabanthallen liggen flyers. Het begint al met een interessant logo: twee rode handen die zo uit de oude huisstijl van de PvdA geplukt hadden kunnen zijn. Op de website van Sociaal Verbond vinden we een kort, maar inspirerend tekstje. Titel: ‘Solidair ben je niet voor, maar met elkaar’. De initiatiefnemers schrijven: 

‘De nieuwe linkse beweging heeft veel leden, energie en idealen, maar vakmensen, volkswijk- en regiobewoners zijn onvoldoende vertegenwoordigd. Volgens de leden van Sociaal Verbond moet dat beter. Sociaal Verbond is dé ledenbeweging binnen GroenLinks-PvdA die vakmensen, volkswijk- en regiobewoners een stem geeft. We organiseren evenementen en dragen ideeën aan die hen een stevigere positie binnen de partij geven. We geloven dat de fusiebeweging pas een succes is als deze bestaat uit mensen met verschillende inkomens, beroepen en opleidingen. Een partij die is geworteld in buurten, dorpen en steden door het hele land. Want solidair ben je niet voor, maar mét elkaar.’

Veel partijen zijn tegenwoordig zo ondemocratisch georganiseerd dat ze dit soort ledeninitiatieven helemaal niet kennen. Bij Pro kan het nog: leden die een idee hebben, zichzelf organiseren en proberen de agenda van hun partij te veranderen. Zo’n initiatief is nuttig: verandering kost tijd en is niet even op een achternamiddag geregeld. Dat is precies waar het bij Sociaal Verbond om gaat: dit doel is zo ambitieus dat je het niet even met een motie op een congres regelt. Hier ligt een enorme uitdaging. 

Diplomademocratie

Theoretisch opgeleiden bevolken tegenwoordig bijna alle ledenpartijen, of je nou naar Pro, CDA, D66 of VVD gaat. Praktisch opgeleiden worden er niet of nauwelijks lid van, komen nauwelijks bij vergaderingen of bijeenkomsten en staan vrijwel nooit op kandidatenlijsten, welke verkiezing het ook is. Dat laatste kan ook niet echt anders, want als je geen lid bent van een partij, kun je je moeilijk kandidaat stellen. Bij velen staat dit fenomeen bekend als de diplomademocratie. Er worden zelfs boeken over geschreven. 

Dat deze oververtegenwoordiging van theoretisch opgeleiden grote consequenties heeft, moge duidelijk zijn. Het zorgt ervoor dat thema’s die theoretisch opgeleiden belangrijk vinden meer aandacht krijgen dan andere en dat kandidaten nauwelijks in staat zijn met alle lagen van de bevolking in gesprek te gaan of hun standpunten op een begrijpelijke manier over het voetlicht te brengen, laat staan dat ze enig bewustzijn hebben dat ze een beperkte blik hebben en geen idee hebben van problemen waar sommige kiezers dagelijks tegenaan lopen. 

De diplomademocratie – die door theoretisch opgeleiden maar al te graag wordt ontkend – werkt op zoveel niveau’s door dat het moeilijk is te bedenken waar te beginnen. Pro profileert zich in de praktijk onder meer met thema’s als sociale zekerheid, klimaat en Palestina, maar je vraagt je af of dat de agenda van de bevolking afdekt en of de partijtop überhaupt kan zien of er niet allerlei thema’s missen. De kans daarop is vrij groot.

Ambitieus

Hoe ambitieus het idee van Sociaal Verbond is moge duidelijk zijn: nieuwe doelgroepen aanspreken betekent nieuwe mensen binnenhalen, ze op invloedrijke posities zetten en accepteren dat een deel van de inhoudelijke agenda van de partij verschuift. Of Sociaal Verbond het zich realiseert is niet helemaal duidelijk, maar dit leidt vrijwel zeker tot meer aandacht voor problemen op het gebied van veiligheid en leefbaarheid en ja, ook tot meer – en andere – aandacht voor migratie. 

Met alleen theoretisch opgeleiden in de eigen gelederen zal Pro geen brug kunnen slaan naar nieuwe doelgroepen omdat men simpelweg niet weet wat er speelt en als men het weet, men het niet over het voetlicht kan brengen. Zo wordt het niets met die brede volkspartij en dus is het goed dat er leden zijn die verandering willen, al vraag je je wel af waarom het verbreden van de doelgroep – en hen ook echt een rol in de partij geven – geen prioriteit van het partijbestuur is en waarom dit wordt overgelaten aan een groepje vrijwilligers.

De voorgangers van Pro hebben een rijke traditie in dit soort ledeninitiatieven. Soms zijn ze nog ontzettend succesvol geweest ook. Je zou dit weekend zomaar vergeten dat de fusie van GroenLinks en PvdA het resultaat is van de interne beweging RoodGroen, waar nu niemand meer over praat omdat die zichzelf overbodig heeft gemaakt. Zegenrijk werk van Frank van de Wolde en consorten, maar als er nu een echte brede volkspartij moet ontstaan, is het tijd om ook dit nieuwe ledeninitiatief serieus te omarmen.

Beeld: logo van Sociaal Verbond.

Waardeer dit artikel!

Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.