Powned: vertrekken bij FvD heeft een hoge prijs
Het ging al een tijdje rond: Powned was bezig met een documentaire over FvD. Woensdagavond was het zover. Nu is er met dit soort producties eigenlijk altijd een probleem: critici van extreemrechts hopen dat de partij definitief wordt ontmaskerd, dat er grote verontwaardiging ontstaat en dat er een uittocht van Forum-stemmers, -leden en -politici op gang komt. In de documentaire horen we voormalige betrokkenen daar ook op hinten. Iedereen moet goed begrijpen waar ze bij FvD mee te maken hebben.
Dit soort verwachtingen komen nooit uit. Ophef over extreemrechts is er wel, maar duurt meestal niet langer dan één dag. Het lerend vermogen is nihil. Zo heeft men bij Pauw en De Wit ontdekt dat extreemrechts wordt genormaliseerd. Die redactie ligt dus al jaren onder een steen. Waarom zegt niemand ooit eens tegen dit soort journalisten dat ze die stront uit hun oren moeten halen? Extreemrechts herkennen is niet altijd makkelijk, velen – ook ik – kunnen de hand in eigen boezem steken, maar er zijn wel grenzen.
Het is kennelijk voor velen moeilijk te accepteren dat Forum geen normale partij is en Thierry Baudet geen gewone leider. Je ziet dat in de manier waarop nog steeds met FvD wordt omgegaan. Bij de gemeenteraadsverkiezingen vroegen meerdere redacties aan me of het logisch is een interview te doen met een FvD-lijsttrekker, want men interviewde de concurrentie toch óók. Die twijfel is altijd gebleven, hoeveel incidenten er ook zijn en hoe vaak ook is uitgelegd wat er allemaal mis is.
Al jaren bekend
Volop oude feiten bij Powned, maar wil iemand ze horen? FvD-leden komen op een gemeenschap af die steeds extremer wordt, Baudet fungeert daarbinnen als de onbetwiste leider en niemand durft hem tegen te spreken of kritisch te zijn. In deze sekte wil men er graag bij blijven horen en dus maakt het betrekkelijk weinig uit als mensen die een fout maken worden uitgescholden, er een enorme obsessie is met seks, een kopstuk de Holocaust ontkent, er een rassenleer wordt gepredikt en ga zo maar door.
Powned sprak met twintig bronnen, waarvan er vier in beeld komen. De rest is onherkenbaar gemaakt. Er lijkt tevens sprake van een scherpe selectie van citaten. Er worden nooit herkenbare gebeurtenissen of personen genoemd, op één geval na. De mensen die in beeld komen zijn Yernaz Ramautarsing, Joey Rademaker, Angelique Grinwis en Ruby Pichel. Vooropgesteld: meedoen op camera is moedig, want je krijgt er gedoe, gezeik, intimidatie en andere ellende mee. Chapeau.
Powned is beperkt in wie ze aan het woord kunnen laten en dat levert zwaktes op. Ramautarsing is actief geweest in de begindagen van FvD en werd vooral bekend met zijn uitspraken tijdens de campagne van 2018. Lees dat jaartal nog eens. Joey Rademaker was actief in de campagne van 2021 en lid van JFvD, zo horen we, maar als je rechtse politiek een klein beetje volgt ken je hem vooral als raadslid van FvD-afsplitsing BVNL in Haarlem, waar hij onlangs is vertrokken. Ook hij is al heel lang weg.
Een warm hart
Pichel en Grinwis hebben veel recentere ervaringen met Forum en zijn wat dat betreft veel relevanter. Grinwis was burgerraadslid in Roosendaal, waar Forum in 2026 niet meer mee wilde doen. Men kwam op dat besluit terug, maar toen was ze al naar BVNL vertrokken. Pichel was raadslid in Dordrecht, splitste zich af en begon een eigen partij die in maart op nul zetels bleef staan.
Pichel vindt het heel ver gaan dat andere spijtoptanten niet voor camera hun verhaal durven te doen. Dat klopt natuurlijk. We horen dat zij last hebben van allerlei vormen van intimidatie: als je vertrekt ‘weten ze je te vinden’, je telefoon en laptop worden gehackt, je wordt gebeld door onbekende nummers en ga zo maar door. Bij iemand werd ‘een ultimatum gesteld’ en een FvD’er kwam dat aan de voordeur hoogstpersoonlijk even meedelen. Wat het ultimatum was, horen we niet.
We horen een voormalig partijlid zeggen dat hij erachter kwam dat de mediaberichten over Forum wel kloppen. Het toont aan hoe diep de echoput is: het maakt helemaal niet uit wat tientallen mensen al jaren schrijven en wat Powned nu maakt: het wordt gewoon niet geloofd. Het meest illustratieve moment is dan ook dat Grinwis zegt dat ze het nog steeds moeilijk te geloven vindt dat Baudet slecht is. Opeens snappen we waarom ze in februari nog meldde dat ze FvD ‘een warm hart toedraagt’.
Hoe verder?
Je kunt Grinwis erom verketteren, maar het is te prijzen dat ze haar mond opendoet. Zoals we van tientallen voorbeelden weten, zijn spijtoptanten van Forum niet opeens Pro- of ChristenUnie-stemmers geworden. Ze blijven vrijwel altijd ideologisch in de buurt, in ieder geval op korte termijn. Ze blijven tegen migratie en de EU en ga zo maar door. Deze mensen zijn waardevol want ze begrijpen het beste waar de grenzen liggen tussen een sektarische extreemrechtse partij en zorgen van bezorgde burgers.
Oude feiten kun je verdiepen met concrete verhalen en reflecties, maar dat doet deze documentaire nauwelijks. Hoe de sekte echt werkt, horen we maar mondjesmaat. Pichel vertelt dat ze als raadslid geen interactie mocht hebben met andere partijen en vooral niet amicaal doen. Iemand van het CDA is de vijand, aldus de filosofie van FvD. Pichel luisterde er niet naar. Hoe zag ze dat destijds dan? Vond ze dit normaal? Het zijn vragen die essentieel zijn om de FvD-sekte te snappen, maar ze worden niet gesteld.
Dit soort vragen zijn bij het vertrek uit Forum nog pregnanter: hoe leren FvD’ers dat de media niet alles bij elkaar liegen? Hoe komen ze daarachter? Wat betekent verstoting door de groep? Wat raak je dan kwijt? Wat is er later in hun standpunten veranderd? Of is dat niets? Wat is hun advies aan mensen die nu bij Forum rondlopen en de benen willen nemen? Wat is je perspectief dan? Dat zijn nuttige vragen als je mensen een zetje wilt geven richting de uitgang.
Zat vragen voor een tweede documentaire. Nu maar wachten op spijtoptanten die durven te praten.
Beeld: Yernaz Ramautarsing in de Powned-documentaire over FvD. Still uit de uitzending.
Waardeer dit artikel!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.