In Den Helder stelt de politiek heel veel mensen teleur
Deze maand doet Pointer onderzoek in Den Helder naar thema’s als armoede, leefbaarheid en veiligheid. De redactie trapte dit project deze week af in buurthuis de Viskom. Vanwege mijn eerdere boek over de Helderse politiek – Palermo aan het Marsdiep – mocht ik een inleiding verzorgen. Ik vertelde wat er in mijn ogen mis is met Den Helder. Dit is een bewerkte versie van dat verhaal. Is het gek als Helderse burgers denken dat de politiek er niet voor hen is?
Al jaren weg
Ik ben in Den Helder opgegroeid. Ik woonde hier tot aan mijn twintigste. Een eeuwigheid geleden. Mijn ouders waren import: mijn vader kwam hier voor de marine en mijn moeder kwam hier ook niet vandaan. Tien jaar na mijn vaders pensioen zijn ze verhuisd. Ik kom hier bijna nooit meer. Den Helder is voor mij een onderwerp uit het nieuws: altijd negatief, altijd problemen, altijd onbestuurbaar. Daarom dacht ik: ik schrijf er een boek over. Dat is ook alweer acht jaar geleden.
Mensen denken vaak dat ik negatief ben over Den Helder, maar dat is niet waar. Ik herinner me deze stad als een fijne plek. Ik werkte hier bij de Edah, zat op wat toen nog het Joco heette en zat jarenlang bij Scoutinggroep Minerva. Ik herinner me aardige en tevreden mensen. Nu ben ik weg: mijn werk zit hier gewoon niet. Nu hoor ik alleen maar negatieve dingen. Het imago van Den Helder is beroerd, niemand wil hier wonen, mensen willen er alleen naartoe als ze naar Texel gaan. Hoe komt dat?
Ontevreden burgers
Ik liep net langs het oude postkantoor. Dat gebouw vertelt eigenlijk het hele verhaal. Rob Scholte had hier een museum. Er was gedoe over het voortbestaan ervan en de gemeenteraad was daar druk mee. Het museum was vooral een symbool: als je wist wat iemand van Scholte vond, wist je aan welke kant van het politieke spectrum hij stond. Alle partijen voor ontevreden burgers – laat ik ze populisten noemen – waren voor Scholte, de traditionele partijen vonden dat het museum weg moest.
Er moest op deze plek een stadhuis komen, maar dat plan ging niet door. Het museum werd ontruimd, tegen de zin van Scholte. Heel wat raadsleden boos. Nu is het verbouwd en zitten er koopappartementen die bijna niemand kan betalen. In Den Helder probeert men rijke mensen naar de stad te lokken, want er wonen hier te veel sociaal zwakke groepen. Voor hen worden dan weer geen woningen gebouwd. Al jaren worden de verkiezingen gewonnen door populisten: lokale partijen, PVV en Forum. Rara hoe kan dat?
Verklaringen
Waar zijn die stemmers boos over? De verklaring is in ieder geval niet dat Den Helder lelijk was. Alles was gebouwd in de jaren vijftig, nadat de stad in de oorlog was platgebombardeerd. Volop lelijke gebouwen: het politiebureau, de brandweerkazerne en de kolossale V&D die jarenlang leegstond. De stad is met heel veel geld vernieuwd en hoewel het allemaal nog niet af is, ziet het er prima uit. Toch bleef de onvrede. Die ging niet over de uitstraling of over de gebouwen, waar velen zo druk mee zijn geweest.
Gaat de onvrede over de armoede, veiligheid en leefbaarheid, waar Pointer deze maand onderzoek naar wil doen? Minstens deels. Ik hoorde niet zo heel lang geleden een wethouder zeggen dat het eigenlijk wel de goede kant op gaat. De inkomens in Den Helder zijn nu eenmaal laag, maar de gemeente stijgt op allerlei lijstjes. Minder werklozen, minder uitkeringen, dat soort dingen. De gemeente kan geen wonderen verrichten, maar men doet zijn best. Resultaatloos is het niet, maar u raadt het al: de onvrede is niet weg.
De politiek
De lokale politiek kan vaak weinig doen: de gemeente is afhankelijk van externe ontwikkelingen en landelijk beleid. Dat levert een gebrek aan grip op de eigen leefomgeving op. Daar komt de gemeenteraad nog eens bij. Populisten vertellen continu dat je mening geen rol speelt. Maar hoe responsief is die gemeenteraad zelf? Ik keek pas naar een foto uit 2018, toen er een nieuwe gemeenteraad werd geïnstalleerd. Ongeveer de helft van de mensen op die foto zit er nu weer.
De meeste partijen in Den Helder zijn niet serieus georganiseerd, hebben een grillige achterban of er is er helemaal geen. Wel voelen veel raadsleden het sentiment goed aan: niemand luistert naar de kiezer, ook de eigen gemeente niet. Er wordt alleen maar gewerkt voor mensen die niet in Den Helder wonen, niet voor de huidige bewoners. Daar is weer een mooi bouwproject. Hoeveel Heldenaren kunnen die appartementen aan het te ontwikkelen stadspark betalen?
Betere politiek
Het postkantoor blinkt als nooit tevoren, het centrum nadert na jaren bouwen zijn voltooiing en de appartementen in de V&D zijn bijna af. Het ziet er allemaal mooi uit en het is ook nodig, maar het achterliggende idee is verkeerd, namelijk dat de leefbaarheid in de gebouwen zit. Het gaat om de vraag hoe de politiek functioneert, of kiezers een luisterend oor vinden, of ze denken dat er iets voor ze wordt gedaan en of ze het te horen krijgen als ze onrealistische dingen eisen. We weten hoe dat zit.
Veel Helderse kiezers zijn door de politiek verlaten. Door de landelijke politiek, die weinig in de uithoeken van het land investeert. De lokale politiek is niet beter: de traditionele partijen knappen de stad op voor mensen die hier niet wonen, de populisten roepen altijd vanalles, maar weten ook niet echt hoe het anders moet en realiseren in de praktijk helemaal niets.
Soms denk je: Den Helder is niet voor iedereen een fijne plek.
De verslaggeving van Pointer over Den Helder kun je hier vinden.
Beeld: nieuwbouw voor hoge inkomens in Den Helder: begin van de Spoorstraat, het voormalige postkantoor, de voormalige V&D en het huidige Bernardplein, waar een stadspark zal verrijzen. Foto’s: Chris Aalberts.
Waardeer dit artikel!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.