In Volt-stad Eindhoven is er volop twijfel over de toekomst
Deze bijeenkomsten bestonden al voordat Volt in de gemeenteraad zat, maar vroeger waren er meer mensen, vertelt een van de aanwezigen woensdagavond in Café ’t Rozenknopje in Eindhoven. De zaal boven deze kroeg wordt maandelijks door Volt gebruikt voor bijeenkomsten van de lokale community, zoals dat in Volt-taal heet. Deze woensdag is er hoog bezoek: Sophie in ’t Veld komt langs, de voormalige Europarlementariër die negentien jaar het Europese gezicht van D66 was en zich daarna tot Volt bekeerde.
Eindhoven is een echte Volt-stad: een universiteit, veel techbedrijven, studenten, kenniswerkers en internationals. Als hier geen voedingsbodem is voor een internationaal gerichte partij, waar dan wel? Of andersom: als Volt hier mislukt, wat dan? In Eindhoven gaat het beroerd: in 2022 haalde de partij hier drie zetels en daar bleef er in maart maar eentje van over. Lokale politiek is moeilijk: de aanwezigen tasten in het duister waarom het mis is gegaan.
Cijfers zeggen niet zoveel. Meerdere partijen hebben in Eindhoven flink verloren en ze vertonen daarbij opvallend vaak hetzelfde patroon als Volt. Ook de SP verloor twee van de drie zetels. Een lokale ouderenpartij overkwam hetzelfde. De Partij voor de Dieren ging van twee naar een. CDA en D66 wonnen en Pro werd de grootste. Het zegt allemaal wel wat over de trends, maar wat de Eindhovenaren nou precies van Volt vinden, dat blijft raadselachtig.
Studenten weg
Een van de organisatoren maakt zich druk over de opkomst: vroeger was het drukker. Je kunt iemand als In ’t Veld toch niet voor een man of tien laten opdraven? Hij hoopt op 25 mensen. Het worden er inclusief de organisatoren en In ’t Veld 23. Een hele opluchting, maar de goede verstaander ziet iets anders. Waar deze bijeenkomsten vroeger ook door jonge mensen werden bezocht, blijven die tegenwoordig thuis. Een aanwezige denkt dat Volt de studentendoelgroep kwijt is.
De mislukking van Volt stond in de sterren geschreven, suggereert een ander. Er was in 2022 een driekoppige fractie, maar men was heel onervaren. De raadsleden waren erg leergierig en wilden alles zo goed mogelijk oppakken. Je ziet de drie in gedachten druk alle stukken minutieus doornemen, veel aantekeningen maken, een afgewogen oordeel vellen en vervolgens oplettend bij vergaderingen naar andere standpunten luisteren. Ze hebben ongetwijfeld geen vergadering gemist.
Het gevolg laat zich raden: Volt was heel serieus en inhoudelijk, maar buiten het stadhuis heeft vrijwel niemand ooit iets van alle inspanningen vernomen. Dat is natuurlijk een algemener probleem: val als kleine gemeenteraadsfractie maar eens op in een grote stad. Dat wordt nog moeilijker als je alles min of meer goed doet, maar niets perfect. Dan merken mensen het werk gewoon niet op. Eigenlijk, zegt de herkozen fractievoorzitter Jacco Rubenkamp, hadden er twee onderwerpen uit moeten springen.
Inhoudelijke focus
Voordat In ’t Veld spreekt, houdt Rubenkamp een inleiding. We horen dat de oude coalitie in Eindhoven verder gaat en dat Volt liever een raadsbreed akkoord had gehad, maar dat zit er nu niet in. De coalitiepartijen praten wel met de toekomstige oppositie over hun wensen en ideeën. Een man in de zaal wil weten wat Rubenkamp graag in het coalitieakkoord zou willen hebben. Zijn antwoord is dat ‘dat ervan afhangt’. Een minuut later belooft hij ‘een duidelijke politieke strategie’.
Hoe Volt impact gaat maken is nog niet bekend, maar er wordt aan gewerkt. Rubenkamp poneert de visie dat Volt gaat samenwerken met andere kleine fracties. Daarvan heeft de Eindhovense gemeenteraad er inmiddels vijf en ze zitten allemaal links van het midden. Rubenkamp denkt dat samenwerking met de SP mogelijk is op een punt als toegankelijkheid. Misschien kan de SP Volt dan weer vertrouwen op het punt van internationalisering. En zo verder.
Bij de borrel zeggen de leden dat de landelijke koers hapert. Bij de Kamerverkiezingen ging het over Tata Steel en maatregelen tegen alcohol, niet over Europa. Een van de leden erkent dat Volt erg naar links is opgeschoven, in ieder geval in de beeldvorming. Daar zitten weinig kiezers en in Eindhoven ook niet, want expats stemmen eerder op partijen met een rechts of gematigd rechts programma. Zie de lokale winst van CDA en D66. Waarom was dat de positie van Volt niet?
De rechtsstaat
Hoe erg het is, blijkt bij het verhaal van In ’t Veld. Ze vertelt hoe de rechtsstaat onder druk staat in heel Europa, ook buiten Hongarije. We zijn volgens haar erg bezig met Trump, maar blind voor allerlei problemen dichtbij huis, bijvoorbeeld dat heel veel EU-landen gerechtelijke uitspraken niet of slechts deels uitvoeren, dat de onafhankelijkheid van de rechtspraak in allerlei landen in gevaar is en dat lidstaten Europese afspraken aan hun laars lappen. Dat kan allemaal alleen opgelost worden met meer Europa.
In ’t Veld denkt dat er veel behoefte is aan dit verhaal. Er mag van haar best jargon in zitten. In ’t Veld meldt dat D66 hier in 2014 – onder haar lijsttrekkerschap – de grootste partij mee werd en dat ook Pieter Omtzigt de rechtsstaat tot een belangrijk thema maakte. Een winnende strategie. Dan vraagt Rubenkamp of er met dit verhaal wel iets van Volt overblijft. Veel mensen hebben andere, concretere zorgen. In ’t Veld begint omstandig uit te leggen dat Volt niet iedereen hoeft aan te spreken: tien procent van de stemmen is genoeg.
Op de strategie moeten we al met al nog even wachten. Een lid zegt bij de borrel dat Volt de verkiezingen voor de gemeenteraden ruimschoots verloor, maar dat het partijbestuur er niet eens aan toe is dat te erkennen. De partij schrijft volop rapporten, maar echte zelfkritiek ontbreekt. Leden zijn hun schroom inmiddels kwijt: opeens horen we dat de voormalige eenmansfractie in Den Bosch al enige tijd onbereikbaar was voor de partij. Verrassing: daar is Volt uit de gemeenteraad verdwenen.
Met een beetje pech is dat het voorland van velen.
Beeld: scherm op de avond van Volt in Eindhoven. Foto: Chris Aalberts.
Waardeer dit artikel!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.