Progressief stemmen wordt er in het waterschap niet gemakkelijker op
Een aanwezige laat weten dat het ondanks alle meningsverschillen eigenlijk best gezellig was, afgelopen zaterdag in Amsterdam. Hier kwam het gewest Noord-Holland van de PvdA bij elkaar, plus de Noord-Hollandse leden van GroenLinks. Onderwerp van gesprek: de waterschapsverkiezingen van maart 2027. De vraag is hoe fusiepartij Pro meedoet: als zelfstandige entiteit of in een samenwerkingsconstructie met waterschapspartij Water Natuurlijk.
Dat dit een moeilijke keuze is, blijkt uit het feit dat er niet direct overeenstemming was. De leden van GroenLinks deden een poging de vergadering ongeldig te laten verklaren omdat de uitnodiging te laat was verstuurd. Vervolgens wilden ze een bindend ledenreferendum, maar dat kent de PvdA dan weer niet. De uitkomst werd een advies: Pro wil in Noord-Holland zelfstandig meedoen. De leden worden nu vrijblijvend geconsulteerd, daarna volgt een besluit.
Hoe zat het ook alweer? De PvdA heeft eigen fracties in de waterschappen, GroenLinks niet, want die partij steunt Water Natuurlijk, een waterschapspartij die het waterbeheer zo duurzaam mogelijk wil aanpakken. Wat te doen nu GroenLinks en PvdA fuseren?
Twee visies
Pro heeft de mankracht en middelen om overal onder eigen naam mee te doen. Eigenlijk is dat zelfs betrekkelijk simpel: op de posters komt dan te staan dat we allemaal Pro moeten stemmen in de provincie én in het waterschap. Handig, want deze verkiezingen vinden op dezelfde dag plaats. Elke communicatieprofessional kan vertellen dat het alternatief – Pro gaat Water Natuurlijk steunen – ingewikkelder uit te leggen is. Wie kent Water Natuurlijk nou?
De fusie tussen GroenLinks en PvdA lijkt erg soepeltjes te verlopen, maar niet bij de waterschappen. In deze bestuurslaag hebben partijleden een duidelijke voorkeur die in lijn ligt met wat ze gewend zijn. PvdA’ers hadden eigen fracties en willen dat zo houden. GroenLinks-leden die actief zijn in het waterschap zitten nu al bij Water Natuurlijk en willen daar niet weg. Waarom kunnen de PvdA-waterschapsbestuurders niet gewoon opgaan in Water Natuurlijk? In vier waterschappen is dat sowieso al langer het geval.
De partijbestuurders van GroenLinks en PvdA durfden bij dit duivelse dilemma geen knoop door te hakken en laten dit besluit over aan de leden. Ergo: in elk deel van het land kan de situatie straks anders zijn. Pro kan zelfstandig meedoen als de leden dat wensen, los van Water Natuurlijk. Er kan ook sprake zijn van ‘een samenvoeging van aanduidingen’. Dat is codetaal voor één kandidatenlijst met vier partijnamen erboven: Water Natuurlijk, Pro, D66 en Volt. Die laatste twee partijen steunen de waterschapspartij namelijk ook.
Ledenraadpleging
Zo komen we deze zaterdag bij de ledenvergadering van GroenLinks en PvdA in Noord-Holland, waar men vergadert over twee waterschappen: Hollands Noorderkwartier – een gebied boven het Noordzeekanaal – en Amstel Gooi en Vecht, een gebied rond Amsterdam en Hilversum. Net als de landelijke besturen kwam men er dus niet goed uit. Daarom nu eerst een vrijblijvende ledenconsultatie.
Tabel: situatie bij de waterschapsverkiezingen van 2023 en 2027
In Rijn en IJssel – het oosten van Gelderland – ligt al een besluit: daar doen Pro en Water Natuurlijk onafhankelijk van elkaar mee. In Vallei en Veluwe – het westen van Gelderland – gebeurt het omgekeerde: daar is besloten tot de samenvoeging van aanduidingen. In andere waterschappen moet nog worden besloten, maar het feit dat de PvdA in vier waterschappen al deelnam aan Water Natuurlijk, suggereert dat de samenvoeging van aanduidingen meestal de voorkeur zal krijgen. Dat is ook het landelijke advies.
Er zijn maar weinig burgers die iets begrijpen van de waterschappen en dus is overzichtelijkheid wenselijk. Dat is precies wat niet uit dit proces komt, aangezien GroenLinks en PvdA op landelijk niveau hebben besloten om decentraal over de deelname aan de waterschapsverkiezingen te beslissen. Zo ontstaan vrijwel zeker verschillen tussen gebieden waarvan burgers vaak niet eens weten dat ze bestaan. De posters ‘Stem Pro in provincie en waterschap’ komen er in ieder geval niet. Of niet overal.
Wie wint?
Hoe het afloopt is niet helder, maar we kunnen al wel een paar conclusies trekken. Die gaan vooral over Water Natuurlijk: dat is de zwakste schakel. Pro is straks een partij met tienduizenden leden, een enorm partijkader en subsidie. Water Natuurlijk heeft dat allemaal niet. GroenLinks-PvdA kan dus besluiten zich helemaal niets meer van Water Natuurlijk aan te trekken, zodat die partij zich voortaan moet behelpen met de steun van D66 en Volt. En ook die partijen zijn feitelijk in staat hun eigen plan te trekken, als ze dat willen.
De zwakheid van Water Natuurlijk blijkt echter vooral uit iets anders. Voorheen kreeg de partij wel steun van D66, GroenLinks en Volt, maar dat was voor veel kiezers niet erg zichtbaar. Van een ‘samenvoeging van aanduidingen’ was geen sprake. Zonder een enorm budget haalde de waterschapspartij toch tamelijk veel zetels. De reden is dat kiezers bij de waterschappen niet weten waar ze op moeten stemmen, en dan gaan voor een groene partij. De Partij voor de Dieren heeft in de waterschappen hetzelfde voordeel.
Er is een significante groep kiezers die zal twijfelen tussen Pro, Partij voor de Dieren en Water Natuurlijk, maar over een zelfstandige deelname van de waterschapspartij wordt inmiddels niet eens meer gesproken. Daar is alleen nog sprake van als Pro apart meedoet. In andere gevallen ontstaat een samenvoeging van aanduidingen – ‘Water Natuurlijk + Pro + D66 + Volt’ – waarvan de aantrekkelijkheid voor kiezers volstrekt onduidelijk is en waarbij het merk Water Natuurlijk verwatert.
Een zichzelf respecterende partij zou hier nooit mee akkoord gaan.
Beeld: Partijlogo’s die boven de kieslijst komen te staan bij een samenvoeging van aanduidingen.
Waardeer dit artikel!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.