Wie zijn de raadsleden van Forum? Een paar observaties
Nooit eerder was een uiterst rechtse partij zo groot in de Nederlandse gemeenteraden. Dat levert al snel de vraag op wie de raadsleden van FvD zijn. Met een kleine driehonderd zetels is het niet zo gemakkelijk om daar een goed beeld van te krijgen. Dat is wel belangrijk: Forum staat op winst in de peilingen en is op de achtergrond een bredere maatschappelijke beweging aan het bouwen. Hoe ziet die beweging eruit en wat voor mensen zijn daarbinnen actief?
Het is aantrekkelijk te kijken naar individuele gevallen, zoals het Roosendaalse raadslid Mischa Verhaard, die mogelijk wordt vervolgd door Justitie vanwege een wietkwekerij. Er stonden op zijn zolder 200 wietplanten. Hij werd al eerder veroordeeld voor het afsteken van zware explosieven. Toch ontnemen dit soort individuele verhalen ons het zicht op de grotere lijnen die je in het FvD-raadsledenbestand kunt aantreffen. Als we de gemeentelijke websites doorscrollen, vallen vier zaken op.
1. Niet transparant
De eerste vraag is of FvD-raadsleden willen dat u weet wat zij in het dagelijks leven doen. Op basis van de gemeentewet moeten raadsleden hun nevenfuncties publiek maken. Op de websites van de 104 gemeenten waar Forum nu in de gemeenteraad zit, zien we dat tientallen FvD-raadsleden dat niet hebben gedaan. Eerder meldde ik al dat sommige raadsleden die hun functies wel vermelden, daar geen volledig beeld van geven en bij correcties vervolgens weer een verkeerd beeld geven.
Ongeveer een kwart van de bijna driehonderd raadsleden van Forum heeft op dit moment geen nevenwerk vermeld. Dat is exclusief vijftien raadsleden die geen functie opgeven, maar expliciet melden geen nevenwerkzaamheden te hebben of waarvan redelijkerwijs verwacht kan worden dat zij gepensioneerd zijn.
Wellicht zijn sommige gemeenten laat met het bijhouden van de website en hebben de FvD-raadsleden hun functies wel doorgegeven, maar zijn die nog niet gepubliceerd. In dat geval gaan deze cijfers nog naar beneden, maar we zien nu al dat in meerdere gemeenten FvD’ers geen nevenwerk opgeven en raadsleden van andere partijen wel, zoals in Staphorst en Rucphen.
2. Beroepen
De FvD-raadsleden die hun nevenwerk wel hebben geregistreerd laten een vrij voorspelbaar beeld zien: er zitten tientallen ondernemers tussen en veel mensen die een kantoorbaan hebben, variërend van de IT, tot administratie en financiën. Andere functies zijn ondervertegenwoordigd zoals in het onderwijs en de zorg. Een paar raadsleden vallen op: eentje is redacteur bij de oerconservatieve stichting Civitas Christiana, er is een crypto trader en de eigenaar van een nagelstudio.
Een interessante vraag is of FvD een ander type mensen als raadslid heeft weten te strikken dan andere partijen. Normaliter hebben raadsleden veelal een theoretische opleiding, doen kantoorwerk, zitten in het onderwijs of de ambtenarij. FvD lijkt relatief veel ondernemers te hebben – tientallen – en opvallend weinig ambtenaren. Op basis van de openbare informatie is slecht te zien of er veel raadsleden zijn met praktische beroepen, omdat dat niet goed uit de teksten op te maken valt. Het lijkt er in ieder geval niet op.
3. Dubbelfuncties
De registratie van het nevenwerk, plus de openbare informatie over de politici en medewerkers laat zien dat er behoorlijk wat dubbelfuncties zijn. Zeker 35 raadsleden lijken fulltime voor de partij te werken: in meerdere functies tegelijk. Fractiemedewerkers uit de Tweede Kamer, de Eerste Kamer en de provincies zijn raadslid geworden, of mensen die al Statenlid waren, actief zijn in een waterschap of werkzaam op het partijkantoor. Ook hebben wat raadsleden functies bij jongerenorganisatie JFvD.
FvD is een hiërarchische beweging zonder ledendemocratie. We zien dat er in veel fracties iemand zit die een lijntje met de partijtop heeft en minstens een oogje in het zeil kan houden of het in een bepaalde gemeente wel goed gaat. Dit kan bijvoorbeeld via een dubbele functie. In andere gevallen is de band onduidelijker en informeler, maar kun je je vermoedens hebben, zoals bij de vader van Gideon van Meijeren en de oud-fractievoorzitter in Gelderland die nu dezelfde functie heeft in Epe.
4. Weinig contact
Je kunt het ook omdraaien: in een hiërarchische partij zou eigenlijk elke fractie een lijntje met de landelijke top moeten hebben, maar die lijkt er lang niet altijd te zijn. Hier zien we dat FvD weliswaar veel vertrouwelingen van de leiding in de gemeenteraden plaatste, maar ook fracties heeft waar dat juist niet het geval is. We zullen nooit weten of het Roosendaalse wietplanten-raadslid echt ‘geen probleem’ is, zoals Forum dat nu beweert, of dat de partij simpelweg niet wist wie er op de lijst stond. Roosendaal lijkt geen lijntje met de top te hebben.
We weten uit de afgelopen vier jaar dat veel FvD-fracties in de praktijk nauwelijks contact met de partijtop hebben en tamelijk onafhankelijk opereren. Meer dan ‘een oogje in het zeil houden’ doen de vertrouwelingen in de praktijk niet. Meer is ook niet nodig. De partijtop heeft – behalve verdienmogelijkheden – weinig interesse in de lokale fracties. Dat kan nog voor verrassingen gaan zorgen, want nieuwe raadsleden weten vaak niet goed waar ze aan beginnen. De afsplitsers die hun voorkeurszetel wilden houden, illustreren dit. Zij waren duidelijk onaangenaam verrast over het ware karakter van hun nieuwe partij.
Een lijntje met de top zal dit soort ellende sowieso niet kunnen voorkomen. Raadsleden zullen – net als de eerste afsplitsers – vroeg of laat ontdekken dat ze hun eigen mandaat hebben, niet naar de partijtop hoeven te luisteren en zich ook niet aan hen hoeven te conformeren. In Hoogeveen heeft fractievoorzitter Vincent Vos – innig verbonden met de partijtop via onder andere het Renaissance Instituut – de eerste afsplitsingen niet tegen weten te houden.
Beeld: FvD-logo’s.
Waardeer dit artikel!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.