Vooral vrouwen in de zaal, deze dinsdagmiddag bij het Academisch Debatcentrum Spui25 van de Universiteit van Amsterdam. Het is tijd voor de zogeheten Voltaire-lezing door Magali Della Sudda, een wetenschapper van de Universiteit van Bordeaux, die een boek heeft geschreven over rechts radicale vrouwelijke activisten in Frankrijk. Doel van deze bijeenkomst, zo horen we de inleider zeggen, is dat Franse kennis ook de weg naar het Nederlandse publiek vindt. 

Niet oninteressant, want we horen vaak maar weinig over Frankrijk. Della Sudda onderzocht een aantal groeperingen van vrouwen die zich inzetten voor uiterst rechtse doelen. Deze bewegingen zijn in Nederland allemaal onbekend en hebben ook niet allemaal even lang bestaan, zo leren we. De ene is belangrijker dan de andere. De meest in het oog springende is Collectif Némésis, een groep vrouwen die tegenwoordig bij elke feministische demonstratie de kop op steekt. 

Della Sudda stelt dat katholicisme, nationalisme en xenofobie een grote rol spelen binnen deze bewegingen. Ze gaan vaak over veiligheid: een probleem waar veel vrouwen mee kampen. Deze groeperingen zien migratie als de belangrijkste oorzaak van geweld tegen vrouwen. Uiterst rechts belooft hen dit probleem op te lossen. Veel andere feministen zijn het daar dan weer niet mee eens en worden vervolgens door groepen als Collectif Némésis verdacht gemaakt. 

Eva en Els 

Dit soort rechtse vrouwen zie je in heel veel landen, vertelt Della Sudda. Zo noemt ook twee Nederlandse voorbeelden: Eva Vlaardingerbroek is beroemd geworden met dit gedachtengoed en ook Els Rechts werd er bekend mee: de vrouw die september vorig jaar een uit de hand gelopen anti-asielzoekersdemonstratie organiseerde. In Frankrijk zijn er maar weinig vrouwen die dit gedachtengoed aanhangen, weet Della Sudda, maar ze krijgen onevenredig veel media-aandacht. 

Hoogleraar gender en seksualiteit Sarah Bracke mag reageren. Ze wil het hebben over de achterliggende crisis: de veiligheid van vrouwen wordt maar niet beter. Uiterst rechtse vrouwen geloven dat als rechts aan de macht komt, de grenzen worden gesloten, de beschaving beschermd en daarmee ook vrouwen. Dat is echter een illusie, want geweld tegen vrouwen is een heel breed fenomeen. Deze vrouwen kiezen vooral een oplossing waarvan ze denken dat die goed uitpakt voor henzelf.

Uiterst rechtse vrouwen combineren hun zorgen over veiligheid met een raciaal idee van hun vaderland, zo leren we. Aan de uiterste rechterzijde wordt openlijk gepraat over omvolking en het sterven van het blanke ras. Op uiterst rechts bestaan daar zorgen over en daarom zijn vrouwen belangrijk: zij kunnen zorgen voor reproductie. Zo komt alles samen: deze vrouwen zeggen ‘zelf te kiezen’ voor traditionele rollen en willen tegelijk de grenzen sluiten. Zij zorgen graag zelf voor het nageslacht, zodat het volk in stand blijft.

Meer empirie graag

Op veel analyses van uiterst rechts klinkt kritiek. Is dit niet meer ideologie dan wetenschap? Helemaal juist is dat verwijt sowieso niet: Della Sudda deed serieus onderzoek naar deze bewegingen en Bracke komt met een consistente analyse van deze ideologie. Toch is er ook een probleem. Wiens woorden horen we nu precies? Die van deze vrouwen of van de wetenschappers die hen analyseren? Vooral dat laatste, want al deze ideologische labels worden waarschijnlijk door deze vrouwen verworpen. 

Wat zeggen deze vrouwen zelf? Is er doorgevraagd wie ze zijn, wat ze in hun leven hebben gedaan, wat hun diepere motieven zijn en waarom ze denken wat ze denken? Deze vrouwen gebruiken bijvoorbeeld de moord op Lisa uit Abcoude als voorbeeld waarom de grenzen dicht moeten. Lisa werd omgebracht door een asielzoeker. Er worden ook veel vrouwen omgebracht door mannen die geen asielzoeker zijn, horen we. Dat klopt, maar hoe zien uiterst rechtse vrouwen dat dan? Is ze dat weleens gevraagd? 

De wetenschappelijke vraag is niet of uiterst rechtse vrouwen inhoudelijk gelijk hebben, maar welke mening zij hebben en waarom. Waarom zien zij migratie als het grootste probleem? Waarom prefereren ze bepaalde oplossingen? Hier is een scherp onderscheid nodig tussen wat deze vrouwen zelf zeggen en wat de wetenschap daar vervolgens over concludeert. Als dat niet transparant wordt gemaakt, zullen conclusies altijd worden betwist.

Als de wetenschap nou transparant en navolgbaar inventariseert welke meningen er bestaan en waarom, kan de politiek vervolgens wel bepalen of deze vrouwen een punt hebben. 

Beeld: Discussie met Sarah Bracke (links) en Magali Della Sudda (rechts). Still uit livestream van Spui25.

Waardeer dit artikel!

Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.