Amsterdamse politici hebben één kernkwaliteit: burgers naar de mond praten
Wat is de functie van een verkiezingsdebat? Die vraag komt donderdagavond op in de Uilenburgersjoel in Amsterdam, waar het platform ‘Het is genoeg’ een avond organiseert met zes kandidaten voor de gemeenteraad. Dit platform is een soort collectief van boze burgers die in de binnenstad wonen en zich storen aan de drukte en dan met name aan het massatoerisme op de Wallen. De boze burgers zijn massaal op komen draven: met zo’n 150 mensen zit de zaal tjokvol.
Het hoofdthema van het debat is dat Amsterdam ooit met zichzelf heeft afgesproken dat er maximaal twintig miljoen toeristische overnachtingen per jaar mogen zijn. Dat aantal wordt echter fors overschreden. Veel van deze bezoekers lopen de hele dag rond in de binnenstad, waardoor de Nutella-winkels en TikTok-rijen als paddenstoelen uit de grond schieten. De toeristen hangen bovendien rond in coffeeshops en vergapen zich aan de vrouwen op de Wallen.
Dit is niet goed voor de stad, zo is de stelling van deze avond. Het centrum raakt het karakter kwijt dat het altijd had: gewone inwoners beginnen het te mijden, wat al snel leidt tot nog meer Nutella-winkels. Een centrum is essentieel in het sociale systeem van de grote stad en moet ook een functie hebben voor bewoners: voor mensen die er een huis hebben en voor Amsterdammers die erheen gaan voor cultuur, horeca of winkels. Tot zover de visie van de buurtbewoners.
Overlast van toeristen
Je hoeft geen onderzoek te doen om te zien dat de bewoners een punt hebben. Toeristen drinken veel bier, pissen tegen gevels, staan op straat te schreeuwen en ga zo maar door. Het is best rationeel dat bewoners daar last van hebben. Zo komen we bij de vraag wat daaraan te doen is. Daar gaat dit debat over, maar erg veel oplossingen horen we niet en vrijwel alle genoemde plannen blijken onrealistisch, hebben weinig effect of kunnen niet rekenen op voldoende politiek draagvlak.
Even afpellen: er is in Amsterdam meer hotelcapaciteit dan volgens de gemeentelijke bovengrens nodig is en zo is het logisch dat er meer toeristen zijn dan de gemeente wil. Ze komen gewoon via Schiphol het land binnen en zolang er goedkope vluchten zijn zal dat zo blijven. De gemeente Amsterdam kan daar eigenlijk niets wezenlijks aan doen. Tel daar de aanwezigheid van wat toeristische trekpleisters bij op en je weet dat er niet snel iets zal veranderen.
De belangrijkste oplossing is coffeeshops alleen toegankelijk maken voor Nederlanders en dus toeristen te weren. Je hoort een journalist en een lokale bestuurder meteen fluisteren dat dat er politiek sowieso niet in zit. Een ander idee is de Wallen minder aantrekkelijk maken door prostitutie te spreiden en ramen te sluiten. Er liggen al jaren plannen om een ‘erotisch centrum’ in Amsterdam Zuid te laten verrijzen om toeristen uit de binnenstad weg te lokken. Het laat vooral op zich wachten.
Een alternatief dat we deze avond horen is toeristen de mogelijkheid te ontnemen bij sekswerkers naar binnen te kijken door gordijnen op te hangen. Hoe dat precies moet werken wordt niet duidelijk.
Weinig gerealiseerd
Alle politici zijn het eens met de bewoners dat maatregelen nodig zijn. Dat is bij drie van hen best gek: Elise Moeskops (D66, no.3), Sofyan Mbarki (PvdA, no.1) en Yasmine Bentoumya (GroenLinks, no.2) zijn van coalitiepartijen en hadden allang daadkracht kunnen tonen. Moeskops vindt het allemaal heel complex, Mbarki debiteert op chagrijnige toon algemeenheden – ‘we moeten overal naar kijken’ – en Bentoumya denkt dat lokale bedrijven niet uit de binnenstad wegtrekken als de gemeente lokaal bij hen inkoopt.
We horen continu dat oplossingen niet kunnen. Hotels hebben te veel capaciteit, maar er zijn geen serieuze plannen om ze uit te kopen. Studentenwoningen kun je er niet van maken. Goede handhaving zou overlast van coffeeshops kunnen verminderen, maar er is personeelstekort. Buitenlanders uit coffeeshops weren? Dan krijg je straatverkoop. Ramen op de Wallen sluiten? Meer straatprostitutie. Minder hotels in Amsterdam? Dan komen toeristen alsnog en slapen ze in de buurgemeenten.
Ergo: de boze bewoners hoeven geen verandering te verwachten, maar ze worden wel naar de mond gepraat. Er moeten echt maatregelen komen, horen we steeds. Geen politicus durft de waarheid te zeggen: dat er weinig aan te doen valt en dat bewoners dus niet moeten zeuren en anders verhuizen. Ze hebben er zelf voor gekozen om middenin een toeristische hotspot te wonen. Een geluk bij een ongeluk: met een koophuis in de binnenstad ben je op papier inmiddels zo rijk dat je je meestal wel een huis elders kunt permitteren.
Een patroon
Zie hier een Amsterdams patroon. Sympathiek dat de Partij voor de Dieren en het CDA deze avond mee mogen praten, maar zij hebben weinig in de melk te brokkelen. Na de verkiezingen fuseren GroenLinks en PvdA en zij zullen dan ruimschoots de grootste zijn, zelfs als D66 fors wint. Ergo: de partijen die al jaren aan de macht zijn en de problemen niet hebben opgelost, komen weer aan de knoppen te zitten en zo zitten we hier over vier jaar weer over dezelfde problemen te praten.
Er zijn in de aanloop naar de verkiezingen zo’n tachtig debatten in de hoofdstad. Elke doelgroep heeft er eentje: studenten, ondernemers, Joden, boze binnenstadbewoners en ga zo maar door. De politici praten daar de aanwezigen graag naar de mond. Bij het Joodse debat van afgelopen maandag zagen we dat ook al: iedereen was zeer begaan met de Joodse gemeenschap, al waren de voorstellen om antisemitisme te bestrijden zacht gezegd weinig overtuigend.
We zien hetzelfde in de Uilenburgersjoel: hier kweken kandidaten de illusie dat de politiek iets gaat veranderen, maar Amsterdam zal een toeristische trekpleister blijven, economische belangen blijven doorslaggevend en zaken als drugs en prostitutie zijn slecht uit te bannen, nog afgezien van de vraag of iemand dat echt wil. Toch laten kandidaten burgers continu in de waan dat verandering een optie is. Opeens denk je: dit kan alleen in een stad waar geen serieuze politieke uitdagers zijn.
Waar blijft de Amsterdamse Pim Fortuyn of Richard de Mos?
Beeld: een debat in de Uilenburgersjoel. Foto: Chris Aalberts.
Waardeer dit artikel!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.