Staat Mona Keijzer bij toekomstige rechtse samenwerkingen voor- of achteraan?
Mona Keijzer is sinds deze week zelfstandig Kamerlid, want haar missie is – zo zegt ze zelf – nog niet volbracht. Hoe zou ze daar vorm aan moeten geven? De eerste optie is een eigen partij te beginnen, maar het is een hels karwei een functionerende organisatie op poten te zetten. Er zijn bovendien al veel concurrenten op de rechts-populistische flank en daarmee lonkt de vergetelheid. Wat dat betreft is het logischer dat Keijzer bij een bestaande fractie in de Tweede Kamer aansluit.
Even afpellen. Er is al volop over allerlei samenwerkingen gespeculeerd. Rechts van de VVD bestaan drie fracties die zich inhoudelijk in de buurt van Keijzer bevinden: JA21, PVV en de afsplitsers van Gidi Markuszower. Laten we kijken welke mogelijkheden deze partijen Keijzer bieden. Onthoud: Keijzer is niet zomaar iemand, ze wil de baas zijn. Het is beslist niet de bedoeling dat ze ergens anoniem achter in de plenaire zaal plaatsneemt met de portefeuille sportvisserij.
Optie 1: JA21
JA21 is van deze opties de meest serieuze partijorganisatie: er zijn leden en men is in staat mee te doen aan bijvoorbeeld de Provinciale Statenverkiezingen met kandidaten uit alle hoeken van het land. Economisch lijkt JA21 behoorlijk rechtser dan Keijzer, die juist een ‘sociaal-conservatieve koers’ bepleit, wat dat dan ook mag zijn. Het verschil lijkt in ieder geval overbrugbaar: Nicki Pouw-Verweij en Derk Jan Eppink maakten ooit dezelfde overstap in omgekeerde richting. Logisch: culturele thema’s zijn belangrijker dan economische.
Over JA21 kunnen we kort zijn: Joost Eerdmans heeft geen zin in de komst van Keijzer en iedereen die de partij kent weet waarom. De Tweede Kamerleden vormen een hecht netwerk: ze zijn al langer met de opbouw van de partij bezig. Buitenstaanders verstoren het proces JA21 langzaam tot een toekomstbestendige eenheid te smeden. JA21 heeft bovendien al genoeg – zo niet te veel – gezichten die allemaal media-aandacht willen en in potentie politiek leider zouden kunnen zijn. JA21 kan Keijzer missen als kiespijn.
Optie 2: PVV
Dan is er de PVV. Het wordt Keijzer verweten dat ze verantwoordelijk was voor de verrechtsing van BBB en de partij meer richting migratie- en islamkritiek duwde. Wilders heeft sowieso nogal wat thema’s waar Keijzer zich graag op profileert, zoals vrije meningsuiting, de publieke omroep en de islam. Probleem: de PVV heeft al een leider en die vertrekt voorlopig niet. Zolang Wilders er zit, kan er ook geen opvolger opstaan: dan zou hij zich direct bedreigd voelen.
In theorie kan Wilders op een gegeven moment een nieuwe leider aanwijzen die zijn eenmanspartij na zijn eigen vertrek voortzet, maar het is de vraag of de kiezers dat pikken en misschien wel belangrijker: of PVV-politici de opvolger accepteren. Dat die twee met elkaar samenhangen moge duidelijk zijn. Alleen als de nieuwe leider vrijwel zeker kiezers trekt, zullen PVV’ers zich misschien schikken. Of Keijzer dat kan zijn, is niet eens relevant: ze zoekt geen functie voor over een paar jaar, ze wil er nu een. Geen PVV dus.
Optie 3: Groep Markuszower
Zo komen we bij de Groep Markuszower: zeven afgesplitste PVV-Kamerleden. Markuszower was nog niet zo lang geleden een vertrouweling van Wilders, tegenwoordig afsplitser met fundamentele kritiek op de partijkoers. Hij wilde af van de PVV als eenmanspartij, een meer democratische structuur, inhoudelijke verbreding en niet slechts eindeloos oppositie voeren, maar ook proberen concrete resultaten binnen te halen. Deze ideeën passen een oud-bestuurder als Keijzer natuurlijk goed.
Markuszower heeft behoefte aan een leider. Zijn fractieleden zijn onbekend en hij is zelf geen stemmentrekker. Keijzer zou hier een prachtige kers op de taart kunnen zijn, maar het probleem laat zich raden: de koers van deze ‘partij’ is totaal onduidelijk. Er is sprake van een onmogelijke combinatie: inhoudelijk trouw zijn aan het PVV-programma en tegelijk willen praten met het minderheidskabinet om concrete resultaten binnen te slepen. Wat had Markuszower daar precies bij in gedachten? Niemand weet het.
Wat is het bindende element van Groep Markuszower en waaruit blijkt dat Keijzer daarbij past? Eigenlijk weet niemand wat deze acht mensen inhoudelijk bij elkaar moet houden. Misschien kan het, misschien ook niet.
Opportunistisch knutselen
Zo komen we op een hele andere conclusie. Er was een tijd dat partijen een zekere stabiliteit hadden. Die tijd is voorbij. Aan BBB en PVV kunnen we zien dat een afsplitsing in een klein hoekje zit en eigenlijk geldt dat ook voor de rest. Niemand gelooft dat JA21 echt immuun voor interne ruzies is, al is het maar omdat Joost Eerdmans geen fantastische leider is. Dat zeven PVV’ers bij Wilders vertrokken, betekent dat anderen ook de benen kunnen nemen. Of de bestaande zeven zelf een hecht team zijn, is nauwelijks te zeggen.
De conclusie bij Keijzer is dan ook dat ze volop kansen heeft, omdat alle partijen op deze flank instabiel zijn en dat er met personele wisselingen, afsplitsingen en conflicten altijd weer nieuwe coalities gesmeed kunnen worden, al kunnen we die nu maar slecht voorspellen. Kamerleden hebben een eigen zetel en zitten weliswaar momenteel in een fractie, maar ze kunnen zich altijd weer hergroeperen als dat ze beter uitkomt. Het hangt allemaal af van hun inschatting wat ze daarmee bereiken.
In dat spel is Mona Keijzer alleen een bepalende factor als ze goed blijft scoren in de peilingen. Anders staat ze bij al deze toekomstige vrijages achteraan.
Beeld: Mona Keijzer in de Tweede Kamer. Still uit livestream.
Waardeer dit artikel!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.