BBB is een vriendenclub, dat had Mona Keijzer kunnen weten
Binnenkort zijn er gemeenteraadsverkiezingen en BBB doet voor het eerst in een tiental plaatsen mee. Er is werkelijk geen slechter moment denkbaar om ruzie te maken over het partijleiderschap. Een vreemde zaak: BBB is het product van een communicatiebureau, maar de partijtop kan kennelijk niet bedenken dat het handiger is het partijleiderschap over te dragen nadat de stembussen gesloten zijn. Je zou bijna denken dat de partij helemaal geen grote gemeenteraadsfracties wil.
Je kunt je afvragen of BBB grote lokale fracties zou krijgen als Van der Plas blijft zitten. Ze is de glans uit haar beginjaren wel kwijt. We horen nu uit allerlei hoeken dat Mona Keijzer een goede opvolger zou zijn: ze haalde veel voorkeursstemmen, volgens een peiling prefereren BBB-kiezers haar boven anderen en ook enkele BBB-prominenten vinden haar de beste kandidaat. Dit is allemaal tamelijk logisch: Henk Vermeer mag dan als opvolger zijn aangewezen, maar hij is niet echt bekend, laat staan populair.
Sommigen lijken te vergeten dat er geen verkiezingen voor de Tweede Kamer aankomen en dat er nu geen lijsttrekker wordt aangewezen. Het gaat in deze kwestie ook niet echt om de politiek leider, want dat is geen formele functie. Het gaat om het fractievoorzitterschap. Dat is de facto dan weer wel de politiek leider, want deze persoon is de belangrijkste woordvoerder. Probleem: over politiek leiders wil iedereen wat te zeggen hebben, over het fractievoorzitterschap gaan alleen de Kamerleden.
Een vriendenclub
Als er nu een brief ligt van BBB-prominenten die klagen dat leden niet bij het besluit over de nieuwe leider zijn betrokken, is het antwoord daarop betrekkelijk simpel: de fractievoorzitter moet de steun van de fractie hebben en van niemand anders. Hoe populair Mona Keijzer misschien ook is, ze kan geen voorzitter zijn van een fractie die liever iemand anders heeft. Dat is het geval: een meerderheid lijkt toch echt Henk Vermeer te willen, hoe onlogisch dat voor buitenstaanders misschien ook mag zijn.
Alle commentaren over BBB gaan dezer dagen voorbij aan een tamelijk basale observatie: dat de partij geen normale partij is met een functionerende ledendemocratie. Dan waren er serieuze ledendiscussies geweest over bijvoorbeeld het lijsttrekkerschap van de laatste Tweede Kamerverkiezingen en had Keijzer zich kunnen kandideren. Dat gebeurde niet, omdat leden in de praktijk bijna niets te zeggen hebben en alle macht zich concentreert rond de partijtop.
Dat is een klein clubje mensen: van de drie oprichters zijn er nog twee over. Zij zitten allebei in de nieuwe Tweede Kamerfractie. Het derde fractielid is Femke Wiersma, de nummer twee van de kandidatenlijst toen BBB voor het eerst meedeed. Zittend partijvoorzitter Erik Stegink stond toen op plek drie. Dit zijn de mensen waar je naar moet kijken als je wilt weten hoe het met BBB gaat. Ze zijn nooit uit de partijtop vertrokken. Ze hebben soms alleen wat overstappers van elders verwelkomd.
Overstappers
Zullen we ze even nalopen? In 2023 kwamen Derk Jan Eppink (JA21), Nicki Pouw-Verweij (JA21), Lilian Helder (PVV) en Mona Keijzer (CDA) naar BBB. Eppink verdween vrijwel meteen uit beeld. Helder kreeg spijt, ventte haar teleurstelling breed uit en vertelde dat haar oude partij democratischer is. Pouw-Verweij kwam nog op de kandidatenlijst, maar werd niet verkozen, vertrok om in de zorg te gaan werken en kwam even terug voor een staatssecretariaat. Vanaf maandag is ze weer weg.
Al die overstappers waren geen succes en dat kon je mijlenver zien aankomen. BBB is een ondemocratische partij met een vriendennetwerk aan de top, zoals we deze week weer hebben kunnen zien. Als overstapper ben je tweede garnituur. Toen Keijzer destijds premierskandidaat werd, meenden sommigen al te zien dat het tussen haar en Van der Plas niet klikt. Of dat zo is, zullen we misschien nooit weten. Wat we wel weten is dat Keijzer graag de baas is, maar dat ze afhankelijk is van de grillen van de oudgedienden.
Nu gebeurt wat je kon verwachten: het fractievoorzitterschap wordt onderhands doorgegeven aan een ander uit het vriendennetwerk. Van der Plas en Vermeer hoefden alleen even Wiersma te bellen en ze hadden hun fractiemeerderheid rond. Dat klinkt schimmiger dan het is: een relatieve buitenstaander als Keijzer kon sowieso nooit de leiding krijgen over alle mensen die aan de wieg van BBB stonden. Wat hooguit kan, is dat Keijzer zich dat niet realiseerde toen ze overstapte.
Het vervolg
Iedereen die nu denkt dat er problemen ontstaan omdat Keijzer geen fractievoorzitter wordt, kon er niet verder naast zitten. Als ze dat wel wordt, ontstaat vroeg of laat een onwerkbare situatie omdat alleen het vriendennetwerk kan bepalen wat de juiste BBB-koers is, niet iemand die even vanuit het CDA aan is komen waaien om – toen dat nog een optie leek – premier te worden. Tegelijk is het eigenlijk óók onwerkbaar als een voormalig vicepremier onder een type als Vermeer moet dienen.
De meest logische oplossing is niet ingewikkeld: afsplitsen kan altijd. Als Keijzer afsplitst, is er geen man overboord voor BBB: dan is er nog steeds een levensvatbare fractie van drie personen die prima met elkaar kunnen samenwerken. De enige die dan met de brokken zit, is Keijzer zelf. Met haar afsplitsing ontstaat na PVV, JA21, FvD, BBB en Groep Markuszower een zesde seculiere fractie rechts van de VVD. Zomaar een idee: misschien moet Keijzer gewoon wat anders gaan doen.
Is dat onrechtvaardig voor iemand die zoveel voorkeursstemmen binnenhaalde? Dat zou je kunnen zeggen, maar het was Keijzer zelf die zat te slapen toen ze zich bij dit vriendennetwerk aansloot.
Beeld: BBB-logo’s.
Waardeer dit artikel!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.