FvD heeft allerlei rechtsextremistische kandidaten op gemeentelijke lijsten geplaatst. De vraag is: wat nu? In meerdere gemeenten denken partijen na over een boycot of hebben daar al toe besloten. Zo hebben meerderheden in de gemeenteraden van Den Haag, Nijmegen en Rotterdam al laten weten de partij te boycotten. In Nieuwegein willen meerdere partijen dat Forum ondubbelzinnig afstand neemt van de eigen nummer twee, die actief was bij de nazistische Nederlandse Volksunie.

Ook in Amsterdam besloten partijen in de gemeenteraad tot een boycot. Er kwam een verklaring uit die getekend is door de belangrijkste partijen, met uitzondering van SP en JA21. Er wordt expliciet gerefereerd aan de nummer zeven van Forum, de medeoprichter van het racistische Erkenbrand, Reginald Eeckhout. Hij uit zich openlijk racistisch, liet zich lovend uit over een bekende Holocaust-ontkenner en streeft naar een ‘blanke etnostaat’ zonder Joden. 

Even afpellen. FvD heeft in Amsterdam één zetel en dat blijft waarschijnlijk zo: de rechtse doelgroep is klein en er is concurrentie van JA21, BBB en lokale splinterpartijen. Zelfs als Forum verdubbelt, is de kans dat Eeckhout de gemeenteraad haalt zo goed als nul. Tegelijk is de kandidatuur van Eeckhout helemaal niet nodig om te concluderen dat er bij FvD sprake is van rechtsextremisme. Dat kan men concluderen uit de afgelopen jaren en het feit dat ook elders rechtsextremisten zijn gekandideerd. 

Kunstwerken maken 

De verklaring van de Amsterdamse partijen is sowieso symbolisch. Het idee dat er coalitiesamenwerking met Forum zou kunnen zijn is onzinnig: de partij staat veel te ver van het (linkse) centrum af en is getalsmatig sowieso niet nodig, ook niet als de partij bijvoorbeeld vijf zetels zou halen. De kritiek van FvD-lijsttrekker Johan Dessing op de boycot is eveneens voor de bühne: hij wist al vanaf dag één dat dit de praktijk zou zijn, ongeacht of er een verklaring over zou worden uitgebracht.

Of niet? Afgelopen weekend was er een opname voor een totaal onzinnig infotainment-achtig programma bij de Amsterdamse zender AT5, waar lijsttrekkers een ‘kunstwerk’ mochten maken. In duo’s gingen ze in gesprek. Dessing was ingedeeld bij Bij1-lijsttrekker Tofik Dibi, die wegliepomdat hij bezwaar heeft tegen kandidaat Eeckhout. Maar toen Dibi naar de opname kwam, wist hij natuurlijk allang dat Forum een extremistenclub is en dat Dessing geen afstand gaat nemen van zijn eigen kandidaat. 

De lijsttrekker van de PvdD, Anke Bakker, heeft vervolgens het ‘kunstwerk’ van Dessing vernield, waarna er verdere discussie ontstond. Het leidt allemaal tot de vraag waarom je überhaupt naar de opname van een programma komt waarin de lijsttrekker van Forum ook optreedt. Je zou zomaar kunnen denken dat de daarna aangekondigde FvD-boycot vooral dient de partijen zelf eraan te herinneren dat ze niet aan de normalisering van extreemrechts moeten meewerken.

En dan JA21 

We zouden deze hele discussie ook kunnen beschouwen als totaal irrelevant, want Forum zal in Amsterdam geen rol spelen en dat is vrijwel zeker in alle gemeenten zo. De partij is veroordeeld tot de oppositie en gelukkig maar. Het enige interessante is wat partijen doen die het dichtst bij Forum staan. Laten we zeggen: JA21, de partij die net als Forum in de Amsterdamse gemeenteraad zit en uit FvD voortkomt. Het extremisme van Forum was ooit aanleiding om JA21 op te richten.

JA21 heeft de verklaring niet ondertekend. Op Twitter laat de nieuwe lijsttrekker Sytze Rijpkema weten: 

‘Ook wij maken ons zorgen over de radicalisering bij FVD. Samenwerking achten wij, ook na verkiezingen, zeer onwaarschijnlijk. Maar een debat boycotten is verkeerd: juist daar bestrijd je kwalijke ideeën. Weglopen voor het debat is niet iets wat JA21 doet.’

Rijpkema vindt samenwerking onwaarschijnlijk, maar dat is een open deur, want FvD zal in Amsterdam de komende jaren getalsmatig nooit nodig zijn. De vraag is hoe JA21 het gedachtengoed van Forum beschouwt en of men dat ziet als ondermijnend voor democratie en rechtsstaat. Andere Amsterdamse partijen vinden dat wel. JA21 zwijgt erover. 

Als JA21 een rechts alternatief binnen democratische en rechtsstatelijke grenzen wil zijn, zal men expliciet moeten maken hoe men het FvD-gedachtengoed ziet. Gaat dit grenzen over? Welke? Als JA21 daarover zwijgt, moet men niet zeuren als de partij voor velen aan de verkeerde kant van de streep staat. 

Beeld: Johan Dessing bij AT5. Still uit Park Politiek.

Waardeer dit artikel!

Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.