De Tweede Kamerverkiezingen zijn voor Volt niet zo florissant verlopen en dus is het tijd voor een evaluatie. Na het verlies van een zetel is een commissie aan de slag gegaan om te kijken wat er goed is gegaan en wat niet. De commissie kreeg input van honderden Volt-leden via gesprekken en online reacties. Ook sprak de commissie met wat externe deskundigen. Nu ligt er een rapport dat komende week op het Volt-congres in Utrecht wordt gepresenteerd. Eens zien wat de conclusies zijn. 

De kern van dit rapport is hoe de campagne ‘extern werd ervaren’, hoe ‘leden de campagne hebben ervaren’ en hoe de interne processen zijn verlopen. Eigenlijk kunnen we hier al stoppen met lezen, want hiermee is alles meteen duidelijk: de vraag hoe de campagne door externen werd ervaren kan niet worden beantwoord, want die zijn helemaal niet bevraagd. We lezen alleen indirecte aanwijzingen over hoe de mensen die niet op Volt stemden mogelijk tegen de campagne hebben aangekeken.

Het illustreert hoezeer Volt naar binnen is gekeerd. De leden wordt gevraagd hoe ze de campagne hebben ervaren, maar hun mening heeft maar een beperkte relevantie omdat zij sowieso wel op de partij stemmen. De vraag waarom bepaalde kiezers in 2021 en 2023 nog wel op Laurens Dassen stemden en nu niet meer, komt niet aan bod. Soms zeggen de Volt-leden wel interessante dingen, maar die blijven oppervlakkig: bij het flyeren bleek het soms lastig om de boodschap over te brengen.

Electoraal onderzoek 

De positionering van Volt is dat het de enige Europese partij is die in alle EU-landen actief is, zo lezen we. Ook hier kunnen we wel ophouden met lezen. Dit is inderdaad de positionering en die heeft in 2021 best aardig gewerkt. Dat is echter vier jaar geleden. De vraag zou moeten zijn of deze positionering de kiezer nog steeds aanspreekt nu men heeft kunnen zien wat deze in de praktijk voorstelt. Daar gaat het rapport echter niet over. Of nou ja, men veronderstelt gewoon dat de positionering nog steeds prima is. 

Bij Volt was er wel geld voor ‘een bekende merkstrateeg’, maar niet voor electoraal onderzoek. Volt heeft te weinig het Europese verhaal verteld, zo is de overtuiging van de evaluatiecommissie. De leus ‘Doe iets nieuws’ had consequent ingevuld moeten worden met Europese inhoud. In plaats daarvan waren er allerlei thema’s die die link niet hadden zoals kunst, een basisinkomen en het sluiten van Tata Steel. Of dit ook allemaal de mening van de weggelopen kiezers is, is niet te zeggen, maar de commissie denkt kennelijk van wel.

Volt vond deze niet-Europese thema’s zelf helemaal prima, totdat de uitslag binnen was. Nu is er opeens reflectie en een terugkeer naar het idee van 2021, dat de partij vooral over Europa moet gaan. Maar zelfs als de kiezer in 2025 precies hetzelfde wilde als vier jaar eerder, en dus snakt naar een Europees verhaal, krijgt die kiezer nu iets anders dan toen. Volt heeft immers een enorme linkse draai gemaakt en zich van het politieke midden vervreemdt. Geen woord erover in de evaluatie.

Gebrekkige logica 

Bij Volt lopen nationaal en Europees inmiddels op een nogal onlogische manier door elkaar. Het thema basisinkomen was toch niet zo geschikt, vindt de commissie, want dat heeft een erg utopisch karakter. Helemaal eens: dit onderwerp zou de indruk kunnen wekken dat Volt niet bezig is met de zorgen van de mensen op dit moment. We weten niet of dat zo is, maar het zou wel kunnen. Maar ja, enthousiaste pleidooien voor een federale EU hebben precies hetzelfde utopische karakter en die mogen van Volt dan weer wel.

Het bontst maakt de commissie het aan het einde van het rapport, als terecht wordt gesteld dat Volt werd vermalen tussen de grote partijen, die alle media-aandacht en strategische stemmen kregen. De auteurs denken dat het Europese netwerk van Volt beter gecommuniceerd had moeten worden, zodat burgers snappen dat óók Volt een grote partij is, maar dan wel op Europese schaal. Leg die boodschap maar eens aan wat kiezers voor, zou de buitenstaander denken, maar dat durft de evaluatiecommissie niet. 

Als de evaluatiecommissie deze open deur niet kan intrappen zal ik het doen: het gaat strategische stemmers om de formatie en daar zit Volt sowieso niet aan tafel. Leuk dat Volt in Noordrijn-Westfalen redelijk groot is en ook nog vier raadsleden in Portugal heeft, maar daar heb je als je een Nederlands kabinet zit te formeren geen klap aan, en dat hebben strategische stemmers feilloos door. Daarom renden ze massaal naar Rob Jetten. 

Misschien toch tijd eens met mensen buiten de partij te gaan praten.

Beeld: omslag evaluatierapport Volt (bewerkt). 

Waardeer dit artikel!

Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.