Nieuw Sociaal Contract mag dan weg zijn uit de Tweede Kamer, dat betekent nog niet dat de partij ook is opgeheven. Maandagavond komt NSC bijeen voor een online ledenvergadering waar wordt besloten over de deelname aan de gemeenteraadsverkiezingen van maart. NSC maakte enige tijd geleden al bekend mee te willen doen in vijf gemeenten: Amersfoort, Apeldoorn, Den Haag, Eindhoven en Zoetermeer. Geen enkele bekende NSC-naam heeft zich eraan willen verbinden. 

Of de leden er nog zin in hebben, laat zich enigszins raden. Bij de start had NSC er zo’n negenduizend, maar de meesten zijn alweer weg. Als we de NSC-begroting van 2026 aanhouden zou de partij er nog 1600 over moeten hebben. Deze maandagavond zijn er een kleine honderd in een Google Meet-omgeving om hun goedkeuring te geven aan vijf lokale verkiezingsprogramma’s en vijf lokale kandidatenlijsten. Naarmate de vergadering vordert zakt het aantal deelnemers tot ongeveer tachtig. 

Voor een partij die ‘goed bestuur’ als prioriteit heeft, gaat men wonderlijk te werk. Dit is een landelijke vergadering over lokale verkiezingen. Geen enkele serieuze partij doet dit op deze manier: bij andere partijen stellen de leden in een gemeente hun eigen verkiezingsprogramma en kandidatenlijst vast. Zij hoeven geen leden uit andere delen van het land van de kwaliteit van hun standpunten en vrijwilligers te overtuigen. Maar ja, NSC heeft nog maar nauwelijks leden. 

Niet mee bemoeien 

Goed bestuur betekent bij NSC daarom dat leden uit Tytsjerksteradiel beslissen wie er op de kandidatenlijst in Zoetermeer staat en leden uit Brunssum zeggen of het verkiezingsprogramma in Amersfoort wel de juiste standpunten bevat over de gemeentelijke groenvoorziening. Waarom zij daar een mening over zouden hebben is een raadsel en dat merk je: de meeste stukken passeren zonder enige discussie en als leden er iets over willen zeggen verontschuldigen ze zich. ‘Ik wil me er niet te veel mee bemoeien, maar…’ 

Partijvoorzitter Reinout van Malenstein handelt de procedure gemeente voor gemeente af. Je gedachten dwalen af of dit is wat Pieter Omtzigt ooit heeft gewild. Wat resteert er nu precies van NSC en is dat ooit de bedoeling geweest? Het antwoord komt al meteen aan het begin van de vergadering: van NSC resteert vooral procedureel gedoe. Een voormalig partijbestuurder zegt dat de werkwijze niet klopt en dat lokale afdelingen al deze besluiten moeten nemen. 

Een van de huidige bestuursleden vindt dat een terecht punt, maar zegt vervolgens dat het allemaal toch conform het huishoudelijk reglement verloopt. Het oud-bestuurslid antwoordt dat dat volgens hem niet waar is, maar de vergadering gaat verder. Het blijft in de lucht hangen hoe het precies zit. Een andere man vraagt nog of het quorum is gehaald. Ook op deze typische NSC-vraag volgt geen duidelijk antwoord. Als het niet kan zoals het moet, moet het maar zoals het kan, lijkt Van Malenstein te denken.

Ongezien passeren

Wat volgt is een procedure waarbij sommige amendementen ongezien passeren, andere groepsgewijs worden goedgekeurd en weer een paar andere individueel worden besproken, omdat ze een substantieel karakter zouden hebben. We horen van al deze soorten amendementen niet wat ze inhouden: als je je bij NSC aanmeldt is het de bedoeling dat je vooraf je huiswerk doet. Alles wordt goedgekeurd en Van Malenstein doet bij elke gemeente alsof dit een wereldprestatie is.

Of dat zo is, hangt van je perspectief af. Weinig leden betekent weinig tegenspraak, maar ook weinig vrijwilligers. Zo passeren soms gekkigheden: de korte kandidatenlijsten zijn soms aangevuld met mensen die helemaal niet in de betreffende gemeente wonen. Zo staat er een dochter van een NSC’er op de kandidatenlijst van Zoetermeer, terwijl ze elders staat ingeschreven. Ze wil ervaring opdoen. De leden accepteren het. Van Malenstein geeft na anderhalf uur de indruk dat hij het wel welletjes vindt. 

De deelname aan de gemeenteraadsverkiezingen wordt deze avond door niemand betwist. Of de leden er vertrouwen in hebben weten we niet, of Omtzigt trots is op de volhardende houding van deze laatste enthousiastelingen is onduidelijk en hoeveel kiezers in deze vijf gemeenten NSC een serieuze optie vinden is al helemaal een raadsel. Hier wordt politiek therapie: de droom van de Omtzigt-partij is uiteen gespat, maar het kost tijd te accepteren dat die echt in een prullenbak thuishoort.

Zomaar een gok: dit inzicht treedt pas in als het zetelaantal in maart wederom op nul uitkomt.

Beeld: Feest want NSC doet mee in Amersfoort. Still van de stream in Google Meet. 

Waardeer dit artikel!

Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.