GroenLinks-PvdA doet vroeg of laat zelfstandig mee aan de waterschapsverkiezingen
Zal GroenLinks-PvdA bij de waterschapsverkiezingen van 2027 op het stembiljet staan? De discussie daarover is inmiddels losgebarsten. Of nou ja, niet helemaal, want het gaat hier om de waterschappen, de bestuurslaag die zorgt voor veilige dijken, schoon water en het grondwaterpeil. De meeste mensen zeggen: regel die zaken gewoon en val ons er verder niet mee lastig. In deze visie zijn dit eigenlijk taken van een ambtelijke dienst en moet je er zeker geen verkiezingen over houden.
Die houden we in Nederland wel, want waterschappen hebben een eigen belastingsysteem en dus moeten kiezers iets te zeggen hebben over het beleid van de bestuurslaag die dat geld uitgeeft. Zo komen we bij het feuilleton dat al decennialang tot verwarrende discussies leidt die weinig mensen echt interesseren. Hoe moet je waterschapsverkiezingen organiseren? Hoe geïnformeerd stemmen kiezers op vertegenwoordigers in een bestuurslaag waar ze nooit iets van horen?
Decennia terug bestond er in de waterschappen een personenstelsel waarbij je individuele bestuurders kon kiezen, sinds 2006 doen politieke partijen mee. Het leidde tot de entree van onder meer CDA, VVD, PvdA, Partij voor de Dieren en recent BBB. Of dat echt een verbetering is geweest? Vroeger kende men de kandidaten voor het waterschap niet en dat is nog steeds zo, al zijn ze tegenwoordig voorzien van de labels van politieke partijen die bekend zijn van meer in het oog springende bestuurslagen.
Nietszeggende partij
Zo komen we bij GroenLinks-PvdA. Toen in de waterschappen partijen werden geïntroduceerd ontstond Water Natuurlijk, op initiatief van onder meer provinciale milieufederaties. Of je dit een echte partij kunt noemen kun je enigszins betwisten: het is vergeleken met partijen uit de Tweede Kamer nauwelijks een serieuze organisatie want deze is ongesubsidieerd, heeft relatief weinig leden en al helemaal geen naamsbekendheid. Toch is de partij in zetelaantal groot, mede omdat D66 en GroenLinks de partij altijd steunden.
Of is de oorzaak een andere? Het stembiljet confronteert kiezers met een naam die ze helemaal niets zegt. Water Natuurlijk is immers nooit in het nieuws en bekende gezichten heeft men ook niet. Het heeft er alle schijn van dat kiezers maar wat doen in het stemhokje: ze kiezen iets wat ze wel aardig lijkt en niet veel meer dan dat. Dan heeft Water Natuurlijk een voordeel: de naam klinkt heel groen. Goed nieuws: dat is de partij ook, dus wat dat betreft klopt het allemaal als een bus.
De Partij voor de Dieren zit in dezelfde categorie: je kunt als kiezer denken dat zij vast groene dingen doen, al weet je niet precies welke. Het CDA heeft meer associaties met boeren, al doet BBB dat tegenwoordig in de beeldvorming dan weer een stuk beter, of juist slechter, dat kan ook. Waar de PvdA in het waterschap voor staat weet ook niemand, maar deze partij klinkt voor velen wel als een soort gematigde tussenoptie tussen al te veel boerenbelangen en overdreven duurzaamheid.
Progressieve keuze
Dit is de achtergrond van de keuze die bij GroenLinks-PvdA op tafel ligt: de PvdA zit in de waterschappen en GroenLinks niet, want die stuurt de eigen kiezers richting Water Natuurlijk. De vraag is wat logisch is: in 2027 als fusiepartij meedoen aan de waterschapsverkiezingen, of net als GroenLinks kiezers adviseren Water Natuurlijk te stemmen. PvdA-bestuurders in de waterschappen willen meedoen onder de nieuwe naam, het PvdA-partijbestuur wil samenwerken met Water Natuurlijk.
Als we de keuze zo stellen, is het niet ingewikkeld: GroenLinks-PvdA moet onder de eigen naam meedoen. De waterschapsverkiezingen en die voor de Provinciale Staten zijn op dezelfde dag en zo kan GroenLinks-PvdA met één boodschap twee campagnes voeren. Dan hoeft men kiezers niets uit te leggen over verkiezingen die toch niemand interesseren en raakt men geen tienduizenden kiezers kwijt. Er is maar één probleem: heel wat GroenLinks’ers zijn actief bij Water Natuurlijk en die vinden dit allemaal maar niks.
Wat moeten de partijbesturen van GroenLinks en PvdA doen? Laten we maar constateren dat ze geen echt besluit nemen. Men heeft de intentie om samen te werken met Water Natuurlijk, maar men laat dit bij de PvdA aan de gewesten, of beter: de provincies. GroenLinks doet hetzelfde. Dit betekent dat er sowieso geen landelijke strategie is bij de waterschappen en dat u wellicht in ‘Rivierenland’ Water Natuurlijk moet stemmen omdat GroenLinks-PvdA daar niet meedoet, maar dat dat in ‘Hollands Noorderkwartier’ weer anders ligt.
Een oplossing?
Is er een soort tussenweg? In december hebben de partijbesturen van GroenLinks, PvdA, D66 en Water Natuurlijk hierover vergaderd. Daar zat Volt trouwens ook bij, want ook die partij steunt sinds enkele jaren de zelfstandige waterschapspartij. Over deze vergadering is het onduidelijkheid troef: er kon sowieso niets definitief besloten worden, want de gewesten van de PvdA – en de provinciale afdelingen van GroenLinks – hebben het laatste woord.
Er is wel een tussenvorm bedacht: een ‘samenvoeging van aanduidingen’, in jargon een SvA. Dit is plat gezegd een kandidatenlijst waar kandidaten van meerdere partijen op staan en die als naam ook een combinatie van partijnamen heeft. In deze visie krijg je dan een kandidatenlijst met een naam als ‘Water Natuurlijk, GroenLinks-PvdA, D66, Volt’. Dat zou kennelijk moeten voorkomen dat kiezers weglopen omdat ze ‘Water Natuurlijk’ niet kennen.
Of dit voorstel goed uitwerkt, is een raadsel. Het is mogelijk dat kiezers die in het waterschap D66 willen stemmen dat niet willen op GroenLinks-PvdA (of andersom) en dus dat de samenvoeging wederom kiezers wegjaagt of dat deze simpelweg te onduidelijk is. Hoe deze samenvoeging van aanduidingen organisatorisch uitwerkt is sowieso onduidelijk, maar de kans is groot dat dit allemaal per gewest – provincie – anders wordt ingevuld. Organisatorische en communicatieve onduidelijkheid troef.
Realisme
Dus wat nu te doen? Laten we eerlijk zijn: de PvdA-waterschapsbestuurders die pleiten voor deelname als GroenLinks-PvdA hebben gelijk, want dit is organisatorisch en communicatief het eenvoudigst en het meest effectief. Tegelijk geldt dat deze bestuurders geen bekende namen zijn en daarom weinig gewicht in de schaal leggen. Cynisch zou je kunnen zeggen dat ze bij een ‘samenvoeging van aanduidingen’ ook wel op de kandidatenlijst willen staan, dus dat je niet naar ze hoeft te luisteren.
Zo bezien kun je eigenlijk alles met de waterschappen doen wat je maar wilt, want kiezers hebben er geen interesse in, partijleden ook niet, en kandidaten accepteren de situatie zoals die wordt, al zullen ze soms boos zijn dat ze hun zin niet krijgen. Dit geldt voor de waterschapsbestuurders van de PvdA, maar ook voor die van Water Natuurlijk. Als GroenLinks-PvdA Water Natuurlijk niet meer steunt, moet men dat ook simpelweg accepteren. Ook deze politici leggen geen gewicht in de schaal.
Zo zijn we weer bij het begin: hoe kunnen burgers zo geïnformeerd mogelijk stemmen bij de waterschappen? Het antwoord is dat dat eigenlijk alleen kan als ze op het stembiljet partijnamen tegenkomen die ze al kennen. Dat is een minimale voorwaarde: zo kunnen ze de beste inschatting maken van de politieke uitgangspunten, inhoud, cultuur en strategie, ook al hebben ze verder geen enkele notie van wat deze partijen precies in de waterschappen doen.
Dit inzicht zal vroeg of laat indalen en dan heeft Water Natuurlijk gewoon pech. Ook als de PvdA-waterschapsbestuurders dit keer hun zin niet krijgen.
Beeld: Logo van Water Natuurlijk.
Waardeer dit artikel!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.