De uitbouw van FvD begint nu echt. Maakt iemand zich er druk over?
Hoe gaat het met FvD en wat kunnen we komend jaar van de partij verwachten? In 2025 was er opeens een nieuwe lijsttrekker die het aantal zetels in de Tweede Kamer wist te verdubbelen, zonder dat er een andere koers werd gevaren en zonder dat het politiek leiderschap echt aan haar werd overgedragen. Kijk naar Forum en je ziet nog steeds de partij van Thierry Baudet met alle ideeën van weleer, ze worden alleen door Lidewij de Vos uitgedragen. Voor zolang ze dat mag, natuurlijk.
Hoe zal het verder gaan? In maart zijn er gemeenteraadsverkiezingen. In 2022 deed Forum in vijftig gemeenten mee en bijna overal haalde de partij één zetel. Slechts in uitzonderingsgevallen waren het er twee of juist nul. Over ruim twee maanden is het weer zover. FvD heeft de ambities enorm opgeschroefd. Al een jaar doet de partij oproepen om je aan te melden als kandidaat-raadslid en onlangs liet Forum zich ontvallen in meer dan honderd gemeenten mee te doen.
Hier bouwt een uiterst rechtse partij een netwerk zoals Baudet het al jaren geleden aankondigde. Hij noemde het toen ‘de lange mars door de instituties’ en hoewel die strijd breder is dan wat FvD nu doet, probeert Forum wel degelijk langzaam in de haarvaten van de samenleving te komen. Zetels in zoveel mogelijk gemeenten is een tussenstap naar nog meer gemeenten. Als je lokale raadsleden hebt kun je van daaruit het netwerk weer verder uitbouwen. De vraag is: ziet iemand het gevaar nog?
In Den Helder
Misschien helpt het om met oog voor wat meer detail te kijken hoe die lokale opmars eruit zou kunnen zien. Ik kijk dan altijd naar mijn geboortestad Den Helder. Dat FvD interesse heeft in deze gemeente staat vast: in 2019 was ik hier bij een campagnebijeenkomst met Thierry Baudet, in 2021 kwam Forum langs met de vrijheidskaravaan en ook in 2023 deed de partij de gemeente aan. Onlangs hield men een avond voor geïnteresseerden die de gemeenteraad in willen.
Uiterst rechts is populair in de Noordkop. In 2018 begon Wilders hier een PVV-fractie, in 2019 won Forum hier de verkiezingen voor de Provinciale Staten, de laatste Tweede Kamerverkiezingen was de PVV hier ruimschoots de grootste partij. Het fenomeen is tamelijk ongrijpbaar: de laatste jaren was de voorzitter van de lokale PVV-fractie tevens Kamerlid, maar hij liet zijn gezicht vrijwel nooit liet zien. Toch heeft spookkamerlid Vincent van den Born de lokale populariteit van de PVV niet geschaad.
Kwalitatieve onderzoekers zeggen altijd dat als je een fenomeen wilt onderzoeken je naar de context moet kijken. Als je de lokale situatie kent, kun je begrijpen waarom dingen gaan zoals ze gaan. Het is niet moeilijk: Den Helder had decennialang een krimpende bevolking, werd gekenmerkt door verpaupering en had een lokale politiek die in zichzelf was gekeerd, waar raadsleden vooral ruzie met elkaar maakten, wethouders de laan uit stuurden en problemen voor zich uitschoven.
Een gemeenteraad
Met een positieve bril kun je denken dat Den Helder is veranderd. Er wordt weer geïnvesteerd in defensie, de stad wordt vernieuwd, de bevolkingskrimp is voorbij. Er is echter een plek waar daar maar betrekkelijk weinig van te merken valt: de gemeenteraad. Acht jaar geleden schreef ik een boek over de Helderse gemeentepolitiek. Onlangs zag ik de nieuwe kandidatenlijst van het CDA. De lijsttrekker van 2018 zit tegenwoordig in de Tweede Kamer, maar verder volop oude namen. Ja, die van acht jaar terug.
In Den Helder doen PvdA en GroenLinks niet samen mee aan de gemeenteraadsverkiezingen. Of er een gezamenlijke fractie komt, is een raadsel. Waarschijnlijk niet: toen ik jaren terug wat lokale PvdA’ers sprak, was de weerzin tegen de partijfusie voelbaar: te veel aandacht voor asielzoekers, klimaat en woke, te weinig voor zaken die mensen dagelijks treffen zoals een normaal inkomen, een betaalbaar huis en een veilige buurt. Onlangs stapte een PvdA-raadslid op om zich aan te sluiten bij een lokale partij.
Moeten we het überhaupt nog hebben over de binding van landelijke partijen met Helderse kiezers? Zij zijn al bijna in meerderheid naar lokale partijen vertrokken en die onderscheiden zich maar beperkt van elkaar. Ze nemen ook regelmatig raadsleden van elkaar over. De ene heet Beter voor Den Helder, de ander de Stadspartij, weer een ander Behoorlijk Bestuur. Ze zijn allemaal boos en kunnen weinig uitrichten, want ja, in de gemeente zijn de mogelijkheden beperkt. Maakt niet uit: populair blijven ze.
Daar is Forum
Dit zijn de ontevreden kiezers waar Forum zich bij de Helderse gemeenteraadsverkiezingen op richt. De lokale politiek bestaat uit onbekende raadsleden en wethouders. Dat is niet hun schuld, het is een gegeven in een tijd waarin bijna niemand een krant leest. De meeste landelijke partijen spreken niet aan en landelijke politici ziet men in deze contreien nooit. Er is één voorname uitzondering: Thierry Baudet en Lidewij de Vos komen wel naar Den Helder. Rara wie vindt deze plek belangrijk en wie niet?
De vergelijking met de PVV doet wonderen. Wilders is enorm bekend en heeft veel fans, maar komt nooit langs, heeft een fractie met mensen die niet aanspreken en eigenlijk niets doen om hun eigen achterban te vergroten, lokaal zichtbaar te zijn, en ga zo maar door. Vergelijk dat met de agenda van Forum waar men probeert de eigen achterban te betrekken met allerlei evenementen. De politieke leiding laat jaarlijks haar gezicht nog zien ook.
Of het Forum lokaal lukt om een gemeenschap van gelijkgestemden te bouwen is niet zeker. Niemand weet of de borrels die her en der in het land plaatsvinden goed worden bezocht. Misschien mogen journalisten er niet eens heen. Ik in ieder geval niet. Je kunt ook denken dat de populariteit niet uitmaakt: zelfs al komen er maar tien mensen naar zo’n borrel, dan heeft FvD meer lokale vrijwilligers voor flyeracties dan welke traditionele partij dan ook. De PvdA en het CDA hebben ze niet.
Voorspeld succes
Allemaal burgers met terechte zorgen over hun inkomen, buurt en veiligheid en geen politicus die wat voor ze doet, denken ze. FvD al helemaal niet, zeggen critici dan. Dat klopt, maar dan mis je de symbolische waarde van de komst van iemand als Baudet, die tenminste laat zien dat hij Heldenaren ziet staan. Op opiniepagina’s zul je altijd lezen dat hij geen oplossingen geeft, extremisme verspreidt en lui is. Het is allemaal waar, maar het maakt in een setting waar je geen enkele politieke concurrent ziet geen klap uit.
Nog zoiets. Straks staat een team van tien FvD’ers in de Helderse Beatrixstraat te flyeren. Misschien zijn het er wel meer: de kennismakingsborrel trok onlangs zeventig mensen. In een politiek landschap waarin alle partijen op elkaar lijken en er hooguit een onderscheid te maken valt tussen partijen voor boze burgers en burgers die het goed voor elkaar hebben, is het moeilijk kiezen. Dan spelen sociale contacten een enorme rol en dus ook of een bekende jou voor de deur van de Action een FvD-flyer heeft gegeven.
Bij de landelijke verkiezingen haalde Forum in Den Helder 7,2% van de stemmen. De gemeenteraad bestaat uit 31 zetels. Met dezelfde uitslag haalt Forum in maart twee zetels in de gemeenteraad: dat zou in 2022 een van de beste scores zijn geweest. Tel daar de zetelwinst in de peilingen bij op en je weet dat de derde of misschien wel vierde zetel kansrijk is. Baudet weet dat ook en dus voorspel ik u dat hij in maart weer naar de marinestad komt: de zetels liggen hier letterlijk voor het oprapen.
Gevolgen
De gevolgen laten zich raden. Laten we ermee beginnen dat dit geen kwaliteitsimpuls voor de Helderse gemeentepolitiek zal zijn. Forum is een rommelige organisatie waar men geen hoge eisen stelt aan kandidaten. Ze mogen ongetwijfeld op eigen kosten bij het Renaissance Instituut hun eigen training betalen. Vraag een kleine afdracht van de nieuwbakken raadsleden en dan zie je hoe Forum landelijk financieel sterker wordt, naast dat er meer afdelingen in het land worden opgezet.
Olievlekwerking is hier het toverwoord: meer raadsleden is makkelijker borrels organiseren, vaker lezingen, meer bekendheid, meer leden en meer inkomsten. Baudet bouwt aan zijn lange mars door de instituties en je kunt wachten op de volgende stap, dat FvD sympathisanten naar medezeggenschapsraden, verenigingen en andere besturen stuurt. Die stap komt langzaam dichterbij, als de hoeveelheid mensen die zich aansluiten maar verder groeit. FvD claimt een nieuw recordaantal leden te hebben.
Natuurlijk weten we niet of Baudets missie slaagt en er is bij FvD altijd een kans op interne onenigheid, ruzie en afsplitsingen. Gelukkig maar. Toch kun je je afvragen of het slim is er maar vanuit te gaan dat Forum er de komende tijd zelf een zooitje van maakt. Wordt het niet eens tijd dat partijen hier een antwoord op formuleren? Dat gaat niet over ‘luisteren naar burgers’ of andere c.q. populaire standpunten innemen, maar in de eerste plaats over de vraag of ze überhaupt nog enige binding met deze groepen kiezers hebben.
Iets zegt me dat je zo’n vraag tegen een muur stelt.
Beeld: promotiemateriaal FvD in Den Helder (bewerkt).
Waardeer dit artikel!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.