Lokaal zetels halen wordt voor JA21 een hele uitdaging
Goed nieuws, meldt het bestuur van JA21. De partij doet in zeven plaatsen mee aan de gemeenteraadsverkiezingen van maart. Er is heel goed over nagedacht, als we het bestuur mogen geloven. Dit zijn gemeenten met ‘een breed lokaal draagvlak’, waar ‘sterke kandidaten’ beschikbaar zijn, waar ‘groot lokaal enthousiasme’ is, waar JA21 ‘een succesvol resultaat’ verwacht en denkt ‘serieuze impact’ te maken. Er is sprake van ‘beheerste en strategische groei’ waarbij JA21 stap voor stap wordt uitgebouwd met een ‘focus op kwaliteit boven kwantiteit’.
Dat laatste klopt: in een land met meer dan 300 gemeenten krijgt JA21 de deelname in opvallend weinig gemeenten rond. Het eeuwige probleem van nieuwe partijen is in welke gemeenten ze moeten beginnen. JA21 heeft daar een wonderlijke werkwijze voor bedacht: het werd allemaal aan de leden overgelaten, maar die kunnen zichzelf niet goed organiseren omdat er niet of nauwelijks lokale partijstructuren bestaan. Deze werkwijze laat zien dat het bestuur op zo min mogelijk plekken mee wilde doen.
Nu is er een lijst met zeven gemeenten die onderling heel weinig met elkaar te maken hebben: Almere, Amsterdam, Etten-Leur, Gouda, Leeuwarden, Sittard-Geleen en Utrecht. De enige overeenkomst is dat leden hier veel werk wilden verzetten en erg enthousiast waren. Een logischere aanpak voor een potentiële regeringspartij, bijvoorbeeld meedoen in de 25 grootste gemeenten, is kennelijk niet eens overwogen.
Rommelig rechts
Nu zou je natuurlijk kunnen denken dat JA21 niet overal mee kan doen, omdat er her en der al succesvolle lokale partijen aanwezig zijn die precies dezelfde kiezers trekken. Dat is zeker het geval in steden als Den Haag (Hart voor Den Haag) en Rotterdam (Leefbaar Rotterdam). Echt logisch is een deelname van JA21 daar niet. JA21 ontloopt lokale partijen overigens alleen als ze sterk zijn. Zo doet in Utrecht bijvoorbeeld de onbekende JA21/PVV-afsplitsing – UtrechtNu – mee. JA21 ook. Zou het zijn om te treiteren?
We zouden ook kunnen kijken naar landelijke partijen op de rechterflank. In de Tweede Kamer zou je wellicht kunnen zeggen dat het zinvol is dat er meerdere partijen op uiterst rechts bestaan. Deze hebben immers wat landelijke standpunten die van elkaar verschillen, over de islam, stikstof, Rusland en ga zo maar door. Of die verschillen lokaal ook spelen is maar de vraag. PVV, FvD, JA21 en BBB zijn lokaal vermoedelijk één pot nat, omdat de belangrijkste landelijke thema’s minder spelen. Directe concurrenten dus.
In de tabel een overzicht van de rechtse partijen die in de JA21-gemeenten meedoen.
In drie van deze zeven gemeenten doet de PVV mee, in twee ervan BBB en in drie ervan zit FvD al in de gemeenteraad. Dat waren er eigenlijk vier, maar in Sittard-Geleen is het FvD-raadslid afgesplitst. In twee andere gemeenten waar JA21 meedoet zegt Forum ook mee te willen doen. Zo komen rechtse partijen elkaar overal tegen: als Forum de eigen ambities waarmaakt doen in al deze gemeenten drie landelijke rechtse partijen mee. Ze kunnen elkaar dus allemaal klein houden. Alleen Etten-Leur is een uitzondering.
Netwerken
Zou JA21 in deze gemeenten een streepje voor hebben op de concurrenten? Het lijkt erop van niet. Gecontroleerde groei betekent vooral dat gekozen wordt voor kandidaten die intern al bekend waren. De lijsttrekkers in Almere en Sittard-Geleen zijn burgerlid in de Provinciale Staten, die in Leeuwarden en Gouda zijn beleidsmedewerker bij de fracties in de Provinciale Staten. Op sommige lijsten komen we in de top meer bekenden tegen, zoals oud-gedeputeerde Ruud Burlet in Sittard-Geleen (no.3).
Het probleem laat zich een beetje raden: of kandidaten intern nou bekend zijn of niet, maakt voor hun bekendheid bij het grote publiek niet uit. Dat is bij alle kandidaten voor gemeenteraden een uitdaging, dus daarin is JA21 niet echt uniek. Maar soms vraag je je wel af of de achterstand niet enorm groot is. Over de lijsttrekker in Utrecht is online eigenlijk niets te vinden, over die in Etten-Leur ook niet en zelfs de Amsterdamse lijsttrekker – die enige media-aandacht kreeg – heeft een vlak profiel: ‘een ondernemer’.
Als je dan bedenkt dat ontevreden stemmers in veel gemeenten kunnen kiezen tussen landelijke rechtse partijen en weer andere lokale partijen, weet je vaak al hoe dit afloopt: die lokale partijen hebben het contact met hun achterban vaak veel beter op orde dan landelijke. Inmiddels zou Forum wel een uitzondering kunnen zijn, want daar is men druk met het bouwen van een landelijk netwerk van actieve afdelingen. JA21 kan daar alleen maar van dromen: leden die met elkaar borrelen en binnenkort in de binnensteden gaan flyeren.
Of de JA21-strategie tot klinkende resultaten gaat leiden? Er is reden om te twijfelen.
Beeld: logo’s van de lokale afdelingen van JA21.
Waardeer dit artikel!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.