Word lid van de VVD, anders houden VVD-Kamerleden minder over
Het gaat niet goed met de VVD. De penningmeester tovert wat cijfers op het scherm in Spant! in Bussum, waar de leden samenkomen om te praten over een verplichte afdrachtregeling. Het komt erop neer dat de VVD in acht jaar tijd van 33 naar 22 zetels in de Tweede Kamer is gegaan en van 27.600 naar 21.800 leden. Beide getallen bepalen voor een groot deel de inkomsten en dus moet er steeds meer worden bezuinigd. Er is al flink gesnoeid op het partijbureau, waar men tegenwoordig het werk voor acht ton minder doet.
Probleem: er is nog steeds een enorm tekort. Er is jaren gewerkt met de kaasschaafmethode, zo meldt de penningmeester, maar dat volstaat niet meer. Aan de uitgavenkant is al het mogelijke gedaan en verdere bezuinigingen brengen de kerntaken in gevaar. Er is al flink gewerkt aan meer fondsenwerving, dus ook dat is de oplossing niet. De contributie kan ook niet omhoog: het lidmaatschap kost 155 euro per jaar en daarmee is de VVD een van de duurste partijen van het land.
Zo komen we op de hete aardappel van de ochtend: de afdrachtregeling. Alle politici die een functie hebben via de VVD, bijvoorbeeld als Kamerlid, raadslid, Statenlid, minister, wethouder of gedeputeerde, zouden een deel van hun inkomsten aan de partij moeten afstaan. Het partijbestuur denkt aan 3,5%. Dit voornemen werd een paar weken geleden bekendgemaakt en meteen begonnen VVD’ers massaal te morren. En dus zitten we deze zaterdagochtend in Spant! om over dit plan te praten.
Een afdrachtregeling
Verrassing: deze vergadering gaat voor een groot deel helemaal niet over de afdrachtregeling. De VVD vliegt de problematiek opvallend breed aan: de penningmeester projecteert een ‘centrale vraag’ op het scherm. ‘Hoe zorgen we voor een groeiende en bloeiende vereniging, waarin netwerken sterker worden, talent zich kan ontwikkelen, waarmee we met de beste ideeën verkiezingen winnen, terwijl we tegelijkertijd een gezonde financiële basis voor de komende jaren creëren?’
De VVD wil al met al de kerntaken blijven uitvoeren op een financieel degelijke manier. Aangezien we net gehoord hebben dat de uitgaven niet omlaag kunnen en de sponsoring en contributie niet omhoog, weet iedere leek wat hier de bedoeling is, maar daar zijn de VVD-leden kennelijk nog niet aan toe. Een verplichte afdracht is namelijk socialistisch en vooral bekend van de SP, waar de politici het grootste deel van hun inkomsten inleveren. Dat vraagt de VVD natuurlijk helemaal niet, maar de toon is er toch maar mee gezet.
Twee leden zeggen bij de koffie dat de VVD maar in eigen vlees moet snijden. De partij zegt toch altijd dat als de overheid minder binnenkrijgt, er bezuinigd moet worden? Dan doe je de belastingen toch ook niet omhoog? Laat de VVD maar ‘een lean & mean organisatie’ worden. Interessante visie, maar de twee leden kunnen me niet zeggen hoeveel mensen er op het partijbureau werken. Kan de helft van het personeel misschien gewoon weg, vraag ik. Dat weten ze eigenlijk ook niet.
Uitstel zonder afstel
Een lid meldt al voor de vergadering dat de afdrachtregeling er voorlopig sowieso niet komt. De VVD heeft een nieuwe partijvoorzitter en die kan zijn termijn niet beginnen met zo’n controversieel voorstel. Het lid verwacht dat het bestuur zal toezeggen er nog eens naar te kijken. Vervolgens komt die afdrachtregeling er alsnog, maar met een lager percentage. Dat is dan een soort compromis, maar deze is dan feitelijk ingevoerd en dan kun je later het percentage alsnog verhogen.
Een ander lid noemt klagende VVD’ers behoorlijk hypocriet. De meeste VVD’ers hebben hun functie te danken aan de partij en zijn niet op hun eigen naam gekozen. Het is zelfs erg moeilijk om te bedenken wie daar een eventuele uitzondering op is. Je zou kunnen zeggen dat VVD-politici wel de lusten maar niet de lasten van de partij willen. Stel, de VVD doet voortaan niets meer aan campagne-voering en kandidatentraining. In plaats daarvan wacht men rustig af wie er op eigen kracht worden verkozen. Zou iemand dat een goed plan vinden?
Scheidend partijvoorzitter Eric Wetzels opent de vergadering. Er gebeurt meteen iets geks. We horen dat de afdrachtregeling pas na de officiële vergadering wordt besproken en dat daar geen besluiten over worden genomen. Dat had in theorie echter prima gekund: het eerste half uur is er een gewone ledenvergadering en daar stellen de leden de verhoogde contributie en de nieuwe begroting vast. Waarom niet meteen proberen de nieuwe verplichte afdracht te regelen, vraag je je af.
Twee moderatoren
Na ruim een half uur is de ledenvergadering ten einde en is het tijd voor het ledengesprek. Alweer iets geks: men doet dit het liefst zonder input van leden. Twee moderatoren beklimmen het podium en beginnen te vertellen hoe lang ze al lid zijn van de VVD en wat ze er allemaal hebben gedaan. De buitenstaander denkt: zo blijft steeds minder tijd over voor het ledengesprek. Inmiddels wordt voor de derde keer gemeld dat Spant! maar tot twaalf uur is gehuurd. Er zijn immers financiële problemen.
Op het partijkantoor heeft men overduidelijk lang vergaderd hoe het ledengesprek zo ongevaarlijk mogelijk van opzet kon zijn. De moderatoren introduceren een panel van vijf personen, waaronder oud-minister Micky Adriaansens en oud-Kamerlid Roald van der Linde. Een mevrouw die gedeputeerde was, de leider van het lokale netwerk in Zaanstad en nog een andere onbekende man completeren de groep. De enige denkbare reden voor dit panel is dat er dan minder ruimte is voor morrende leden.
Het panel praat over vanalles, maar nauwelijks over de afdrachtregeling. We horen dat de partij zoveel doet, zo leuk is en je zoveel op kan leveren. Soms horen we een opvallende echo van de woorden van de penningmeester: de financiën zijn echt een probleem. We horen dat er bij cursussen zelfs moet worden bezuinigd op het eten. Ondertussen mogen de leden in de zaal via een app drie zeer algemene vragen beantwoorden, bijvoorbeeld wat de VVD nu moet gaan doen.
Laatste strohalm
Een van de moderatoren loopt met een microfoon door de zaal en geeft opvallend vaak het woord aan bekende leden: een oud-Kamerlid, een oud-minister, een zittend minister en een Commissaris van de Koning. Het zal allemaal wel toeval zijn, maar geen van deze mensen produceert stevige kritiek op de voorgestelde afdrachtregeling. Ondertussen wil de tweede moderator het aantal reacties uit de zaal afremmen, alsof we er al heel veel hebben gehoord: ‘nog eentje dan’. We horen in totaal zeventien mensen kort iets zeggen.
De reacties leveren een heel nieuw thema op: ledenwerving. Slim bedacht: deze mogelijkheid is door de penningmeester niet genoemd en is behalve de afdrachtregeling de enige optie om de inkomsten te verhogen. Zo stort iedereen zich op deze laatste strohalm om de socialistische ingreep te voorkomen. De leden moeten centraal staan binnen de partij en dus moeten mensen geënthousiasmeerd worden om lid te worden, horen we. Er volgen allerlei suggesties hoe de VVD aantrekkelijker kan worden.
Een man die 63 jaar lid is zegt dat de VVD vroeger 100.000 leden had. Dit suggereert dat oude tijden kunnen herleven, maar het idee dat men massaal lid wordt, gaat tegen elke maatschappelijke ontwikkeling in. Waarom zouden mensen opeens lid worden van de VVD al ze daar al decennialang niet over piekeren? Zou het kunnen zijn dat de VVD alleen een puur financieel motief heeft om leden te werven? Zou dat aantrekkelijk zijn voor nieuwe leden? De vraag stellen is hem beantwoorden.
De penningmeester sluit af. Hij gaat ‘een investeringsagenda’ produceren met ‘op plek één ledenwerving’. Alle VVD-politici weer tevreden naar huis: voorlopig zit niemand aan hun portemonnee.
Beeld: VVD-microfoon, VVD-scherm bij binnenkomst, uitkomst van een raadpleging van de zaal. Foto’s: Chris Aalberts.
Waardeer dit artikel!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.