De formatie is niet transparant en dat heeft zo zijn gevolgen. Volop speculatie over een impasse, een mogelijke doorbaak, afgeschoten coalitieopties en nieuwe voorkeursvarianten. Zullen we maar even constateren dat partijen de kaarten tegen de borst houden en dat er dus maar weinig te zeggen is over wat eruit gaat komen? Als voorbeeld: hoe sterk is Dilan Yesilgöz tegen een coalitie met GroenLinks-PvdA? Zegt ze tegen te zijn om haar rechtse achterban te pleasen, of zal ze er echt nooit mee instemmen? 

Politiek commentaar geven is geen exacte wetenschap, al helemaal niet als het onderhandelingsproces niet transparant is. Toch een idee over hoe dit gaat aflopen. Een coalitie bouw je niet met kleine fracties, met de PVV wil voorlopig niemand meer samenwerken en met Forum is het animo nog minder. Zo komen we bij het vijftal dat afgelopen vrijdag om de formatietafel zat: CDA, D66, GroenLinks-PvdA, JA21 en VVD. Duidelijk is in ieder geval dat CDA en D66 in de coalitie zullen moeten zitten. 

Even afpellen. Over links kan een coalitie ontstaan met GroenLinks-PvdA. Laten we zeggen dat Yesilgöz inbindt en er met de VVD een meerderheid ontstaat. Dit is vooral een feest voor de drie partijen rechts van de VVD, die zeker zijn dat op migratie nauwelijks iets zal veranderen, anders kan GroenLinks-PvdA niet meedoen. Yesilgöz heeft gelijk: niet alleen verliest de VVD bij zo’n coalitie de volgende verkiezingen, het wordt tevens een feest voor partijen aan de uiterste rechterzijde. 

Over rechts? 

Over rechts dan? Met de VVD hebben CDA en D66 nog geen meerderheid, maar ze komen een heel eind. Of je JA21 kunt toevoegen hangt af van de vraag hoe je deze partij opvat: als een reguliere, rechtse partij of als een versie van de PVV. Je kunt zeggen dat de keuze om JA21 in de coalitie op te nemen mede bepaalt hoe de partij in de toekomst zal worden gezien. Maar als D66 het niet aandurft Joost Eerdmans’ clubje nu al een gewone partij te noemen, zit deze samenwerking er sowieso niet in. 

We weten dat Rob Jetten JA21 niet gaat normaliseren en zo resteert alleen de minderheidscoalitie CDA, D66 en VVD. Dit weten we eigenlijk al vanaf de dag na de verkiezingen. Het is in potentie heel aantrekkelijk voor iedereen: bij thema’s als stikstof, natuurherstel, klimaat, defensie en Oekraïne kan GroenLinks-PvdA het kabinet aan een meerderheid helpen en dus eisen stellen, bij migratie en financiën JA21. Iedereen krijgt een beetje zijn zin. Je kunt er zelfs de terugkeer van het poldermodel in zien. 

Je zou het het beste van twee werelden kunnen noemen. GroenLinks-PvdA is kleiner dan ooit, kan laten zien dat men niet irrelevant is en tegelijk ook oppositie voeren. JA21 kan bewijzen een stabiele partij te zijn die in tegenstelling tot de grootste schreeuwers op de rechterflank ook echt iets bereikt. En toch hoeft de coalitie niet continu naar Joost Eerdmans te luisteren. Het enige wat nodig is, is een beetje goede wil om van de bestaande politieke tradities af te wijken. Waar wacht men nog op?

Beeld: Hofvijver, Den Haag. Foto: Chris Aalberts. 

Waardeer dit artikel!

Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.