Volt Europa is een gezelligheidsvereniging, geen politieke partij
Het is druk in de trein van Amsterdam naar Duitsland. Het congres van Volt Europa vindt dit weekend plaats in Frankfurt en veel leden willen er wat eerder zijn. Een van hen wil me wel in de app-groep opnemen, zodat ik weet waar geborreld gaat worden. Ik bedank hartelijk voor het aanbod. Na een treinreis van vier uur komen we aan op Frankfurt Hauptbahnhof. Een interessant schouwspel: de Volt-leden zaten met gereserveerde zitplaatsen verspreid over de trein, op het perron vallen ze elkaar in de armen.
Het was vrijdagavond laat geworden, zegt een man zaterdagmiddag bij de afsluiting van de eerste congresdag. Hij was om drie uur in de ochtend in zijn hotel. Het wordt vanavond weer laat: er is een techno-feestje. De locatie is tot elf uur alleen toegankelijk voor Volt-leden. Een lid biedt me een toegangskaartje aan. Ik bedank hartelijk voor het aanbod. Onwillekeurig denk je: wat is hier aan de hand? Netwerken en borrelen zijn bij partijcongressen heel gewoon, maar hier lijkt het congres wel erg van ondergeschikt belang.
Wat is Volt Europa precies? Het is verleidelijk de formele structuur van de partij uit te leggen: Volt Europa is een politieke partij op Europees niveau met afdelingen in de verschillende EU-landen. Volt Nederland is er een van. Volt Europa is een organisatiestructuur waarbinnen Europese standpunten worden besproken en vastgesteld, die vervolgens door alle afdelingen in heel Europa worden uitgedragen. Zo is het geluid van Volt in Nederland gelijk aan dat in Duitsland en elders.
Waarom een congres?
Zo bezien is het heel belangrijk dat er twee keer per jaar een congres is waar Volt-leden elkaar ontmoeten en in gesprek gaan. Een half jaar geleden was er een congres in Tirana, over een half jaar in Bratislava. Deze congressen zijn dé plek voor Europees debat, zou je denken, maar al snel slaat de twijfel toe. Wat is precies de bedoeling van deze bijeenkomst? Waarom komen de leden hierheen? Voor het Europese debat? Of voor iets anders? Al snel lijkt de ‘Europese partij’ een soort dekmantel voor een Europese gezelligheidsvereniging.
Laten we beginnen bij het programma. Als Volt Europa een fabriek is waar Europese standpunten worden gebrouwen die door heel Europa kunnen worden uitgedragen, vraag je je af waarom we in Frankfurt niets van politiek debat merken. Dit congres lijkt in niets op wat we van Nederlandse partijcongressen kennen. Er zijn geen amendementen, geen moties, geen discussiesessies, alleen informatieve bijeenkomsten over specifieke thema’s en wat discussies over de partijorganisatie. De hoeveelheid inhoudelijk debat is nul.
Dit congres ontbeert ook elke politieke relevantie, zo suggereert oud-Europarlementariër Sophie in ’t Veld. Jarenlang was ze van D66, sinds ruim een jaar zit ze bij Volt. Er zijn enorme Europese uitdagingen, denk maar aan het ‘vredesplan’ voor Oekraïne, waar dit congres over gepraat zou kunnen worden. Zo’n gesprek is er echter niet, de partij komt niet met een inhoudelijke verklaring, er wordt niets van Europese leiders geëist en dus is er voor journalisten ook niets te verslaan.
Vrijblijvendheid troef
Kijk hoe vrijblijvend standpunten worden geformuleerd. Europees voorzitter Francesca Romana D’Antuono foetert in de ochtend op fort Europa – lees: te dichte grenzen – en vindt dat iedereen in Europa gelijk moet worden behandeld. Alleen extreemlinks zou dit soort stellingen zonder voetnoten formuleren, want hier wordt de hele sociale zekerheid in één klap in de prullenbak gekieperd. Het is een uitzonderlijk ongenuanceerde uitspraak van iemand die aan het hoofd staat van een partij in 27 landen. Debat is er niet over.
De organisatiestructuur dan. In de ochtend is er een sessie van de jongerenbeweging Violet. Die blijkt een tijdje geleden afgeschaft, maar nu toch weer opgericht. De bijeenkomst bestaat uit een soort rondgang langs de jongeren in de zaal die niet veel meer oplevert dan dat jongeren elkaar graag ontmoeten en dat training in politieke vaardigheden geen kwaad zou kunnen. Als Volt serieus zou zijn, had men dit allang kunnen bedenken en had men dit ook al jaren eerder kunnen organiseren.
Als je wilt dat er een Europese partij ontstaat, zou je denken dat er gekeken wordt waar de partij een succes is en waar niet. Het antwoord is nogal simpel: alleen in Nederland en Duitsland heeft Volt overduidelijk best practices in de aanbieding. Toch is daar in het programma niets van te merken. Waarschijnlijk houdt men er niet van om publiekelijk de verschillen tussen succesvolle en mistroostige afdelingen te accentueren, maar als je successen niet mag delen, is er over 200 jaar nog steeds geen Europese partij.
Ook als Volt Nederland en Volt Duitsland niet als voorbeelden worden beschouwd van hoe andere Volt-afdelingen het moeten gaan aanpakken, kun je je afvragen waarom er geen debat is over onderlinge verschillen en hoe je die kunt overbruggen. Het enige antwoord kan zijn dat zo’n inhoudelijk debat de kern van Volt simpelweg niet is.
Schouders ophalen
De stijl die Volt zich steeds meer is gaan aanmeten, speelt hierbij een belangrijke rol: we moeten positief zijn. Dat is het onderscheidende karakter van Volt. Het is niet moeilijk te zien dat dit een ontzettend dom uitgangspunt is. Positief denken betekent geen ruzie maken, geen heftige discussies voeren, tegenstellingen toedekken in plaats van uitspreken, verschillen tussen goed en slecht functionerende afdelingen niet erkennen, geen verklaring eisen voor rare politieke uitspraken en nooit ingewikkelde vragen aan het bestuur stellen.
Barbara Ehrenreich schreef ooit een prachtig boek over deze Amerikaanse manier van doen: positief denken is vooral dom. Het gaat natuurlijk om realistisch denken, niet om overdreven positief (of juist negatief) gedoe, maar daar heeft bij Volt nog nooit iemand over nagedacht. Zo komt Volt deze zaterdag slechts tot algemeenheden: luisteren naar de pro-Europese visie van de oud-president van Estland, door Frankfurt lopen met pro-Europese vlaggen, informatie-uitwisseling over allerlei Europese thema’s en klappen voor de congresorganisatoren.
Oppervlakkigheid troef met daarbij opgeteld een hoop sociale activiteiten. Die zijn immers gezellig, dan kun je leuke internationale contacten opdoen en ga zo maar door. Dat Volt zo als partij nooit vooruitkomt en vooral op een gezelligheidsvereniging lijkt, stoort niemand. Het is toch gezellig?
Beeld: Demonstratie in Frankfurt, deelsessie Volt-congres, plenaire speech Francesca Romana D’Antuono. Foto’s: Chris Aalberts.
Waardeer dit artikel!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.