Timmermans zoekt met GroenLinkse thema’s toenadering tot het politieke midden
Femke Halsema zit de hele avond in Zomergasten en hoewel dat waarschijnlijk een feestje is voor de leden van GroenLinks-PvdA, geven toch zo’n vijfhonderd van hen de voorkeur aan een bijeenkomst in Leiden. In Naturalis trapt de partij de verkiezingscampagne af met de eerste van een serie bijeenkomsten over de belangrijkste thema’s uit het verkiezingsprogramma. Het enthousiasme is enorm: de zaal staat helemaal vol en er is een wachtlijst voor mensen die er niet meer bij konden.
Middenin de zaal staat een podium. Tweede Kamerlid Laura Bromet heeft zich in een blauw gewaad gehuld om de boel aan elkaar te praten. Slim van GroenLinks-PvdA: de bijeenkomst duurt slechts een uur en daarna mogen de bezoekers het museum bekijken, of borrelen. Het is nog een afwisselend programma ook: een verhaal van Frans Timmermans, twee mensen uit de praktijk en vragen uit het publiek. Deze eerste avond heeft als thema natuur. GroenLinks-PvdA ziet dat als een verlengstuk van het thema gezondheid.
Natuur is een aantrekkelijk onderwerp voor de fusiepartij: GroenLinks-PvdA is de enige grote partij die hier een verkiezingsthema in ziet. Andere partijen hebben het er helemaal niet over of staan straks bij de formatie sowieso aan de zijlijn. De insteek van GroenLinks-PvdA is breed: het gaat niet alleen om de natuur op zich, maar ook om het effect van een schone leefomgeving op de gezondheid. Verhalen over het lawaai van Schiphol en de PFAS-ellende van Chemours illustreren dit.
Dan de actualiteit
Er is ook iets onaantrekkelijks aan natuur: het wordt snel overvleugeld door andere zaken. Bromet meldt dat het natuurlijk een week is geweest waarin veel is gebeurd. Daarom mag Timmermans eerst een reflectie geven op de crisis in Den Haag. Meteen gaat het over Gaza. Zondag werd de Oekraïense onafhankelijkheid gevierd en het is gelukt een brede Kamermeerderheid te vinden die de Oekraïeners steunt. Bij de Palestijnen lukt dat echter niet, terwijl Nederland dat verdragsrechtelijk wel verplicht is. Applaus.
Het restant van het kabinet moet maatregelen nemen tegen de regering-Netanyahu, houdt Timmermans de zaal voor. We mogen niet afgestompt raken bij het zien van uitgehongerde kinderen. Nederland mag geen wapens leveren aan een land dat deze inzet om oorlogsmisdaden en genocide te plegen. Als we dat toch doen, verzaken we onze fundamentele waarden en onze verplichtingen op basis van internationale verdragen. Het maakt ons als land ook onbetekenend, aldus Timmermans. Applaus.
Er moet een meerderheid komen voor maatregelen en de sleutel daartoe ligt bij de VVD, denkt de lijsttrekker. De partij moet zich bevrijden van de omhelzing van Wilders en de kant van GroenLinks-PvdA opkomen. De VVD zou inmiddels geleerd moeten hebben dat de samenwerking met de PVV niets brengt, behalve slechte peilingen. De partij van Yesilgöz denkt natuurlijk anders dan GroenLinks-PvdA, maar het is van oudsher wel een partij van verdragen en de rechtsstaat, weet Timmermans. Weer applaus.
Verbinding zoeken
Timmermans vindt het goed als de EU met één mond spreekt over Israël en Gaza, maar zolang dat niet het geval is moet Nederland toch van zich laten horen. Nederland doet ertoe, dat weet Netanhayu en daarom hebben we een grote verantwoordelijkheid. GroenLinks-PvdA gaat daarom op zoek naar een meerderheid om tot maatregelen te komen en wacht niet op de verkiezingen. Timmermans meldt dat er na een kabinetsval voortaan na drie weken verkiezingen moeten komen, net als in het buitenland.
Dan gaat het weer over natuur. We luisteren naar een vrouw uit Assendelft die dagelijks 744 vliegbewegingen over zich heen krijgt en een man uit Dordrecht die actief is in een actiegroep tegen de chemische fabriek Chemours. We horen nadrukkelijk over de gezondheidsproblemen die geluidsoverlast en PFAS veroorzaken. GroenLinks-PvdA wil hier meer tegen doen, zegt Timmermans. Er moet bijvoorbeeld een stop komen op nachtvluchten en het aantal vliegbewegingen moet naar beneden, niet omhoog.
Timmermans wil dat het recht op gezondheid in de grondwet komt te staan, dat de overheid de plicht heeft hiervoor te zorgen en dat burgers de overheid kunnen aanklagen als dit wordt verzaakt. Bij landbouwgif zoals glyfosaat moet om gezondheidsredenen het voorzorgsbeginsel prevaleren, er moet geïnvesteerd worden in een betere waterkwaliteit en ga zo maar door. Timmermans denkt dat er mensen zijn buiten de huidige achterban van GroenLinks-PvdA die het daarmee eens zijn.
Breed publiek
Onwillekeurig denk je: deze avond voelt wel heel anders dan het laatste partijcongres in Nieuwgein, waar enkele oudgedienden van de PvdA wegliepen en tegenstanders van de fractielijn ten aanzien van Israël werden uitgejouwd. We hoorden enorm veel activistische jongeren die continu stevige Gaza-standpunten ten gehore brachten. Het leverde het beeld op van een fusiepartij die nadrukkelijk geen brede linkse beweging is, maar eerder een uit de kluiten gewassen variant van het meest activistische deel van GroenLinks.
In Naturalis klinkt GroenLinks-PvdA anders: als een centrumlinkse partij die op zoek is naar een breder publiek en het politieke compromis. Er is overduidelijk goed nagedacht hoe natuur en milieu voor een bredere doelgroep aansprekend kunnen worden gemaakt.
Of het gaat werken? Een vrouw in het publiek zegt dat ze zich zorgen maakt dat het CDA de grootste partij wordt en dan gaat samenwerken met de VVD. Timmermans ontkent niet dat Nederland verrechtst is: tegenwoordig is nog maar een derde van de Tweede Kamer links. Het CDA is nog steeds een rechtse partij, maar onder Henri Bontenbal ligt het ook genuanceerder, horen we hem zeggen. Het idee dat men alleen in uiterste noodzaak met links samenwerkt bestaat nog steeds, maar juist daarom moet links zo groot mogelijk worden.
Timmermans en GroenLinks-PvdA zullen het nooit toegeven, maar zo’n overwinning komt er alleen met een gematigde toon waarbij de hand wordt uitgestoken naar twijfelende kiezers in het politieke midden. Dat is precies wat men in Leiden doet. Toestanden als bij het laatste partijcongres zijn ongewenst, want zo jaag je vooral mensen weg. Benieuwd of het lukt deze strategie de komende weken vol te houden.
Beeld: Frans Timmermans spreekt de zaal toe. Foto: Chris Aalberts.
Waardeer dit artikel!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.