Een opvallende overeenkomst tussen de PVV en Denk
‘Bij Denk wordt er gesproken, soms stevig. Bij de PVV is er nooit onenigheid tussen leden en bestuur. Moeilijk is dat ook niet, als je enig lid, voorzitter én bestuur in één persoon bent’, twittert Denk-Kamerlid Ismail el Abassi deze zondag naar Geert Wilders, die op het sociale medium een grapje maakte over de ruzie bij Denk. Nu heeft El Abassi natuurlijk gelijk met zijn kritiek op Wilders, maar je vraagt je af of zijn eigen partij veel beter functioneert. Eens zien.
Eerst een samenvatting: donderdagavond stapte lijsttrekker Stephan van Baarle op omdat hij al een tijdje in conflict was met het partijbestuur, met name over de kandidatenlijst voor de Tweede Kamerverkiezingen. Het partijbestuur wilde een vrouw in de top drie, Van Baarle de huidige Kamerleden. Toen gingen er een hoop verwijten over en weer en riepen de twee andere Kamerleden, de fractiemedewerkers en tientallen raadsleden dat ze achter Van Baarle stonden. Het bestuur pakte zijn biezen.
Er kwam een ronkend persbericht dat de gelederen weer gesloten zijn, Tunahan Kuzu partijvoorzitter wordt en dat er verder het zwijgen toe wordt gedaan in het belang van de rust. Alle aandacht moet uitgaan naar de toekomst en daarom zullen zowel het partijbestuur als de fractie niets meer zeggen over het gedoe van de laatste dagen. Ergo: Denk wil niet dat u iets te weten komt over hoe de partij intern (niet) functioneert. Tijd om van enige afstand te analyseren wat hier heeft plaatsgevonden.
Basisles partijstructuur
Eerst een stapje terug. Hoe ziet een normaal functionerende politieke partij er eigenlijk uit? Een partij is meestal een ledenorganisatie. De leden zijn de baas en kiezen een partijbestuur dat de meeste organisatorische dingen regelt: de verkiezingscampagne, het opleiden en selecteren van kandidaten en het opstellen van een politiek programma. Dit is niet het meest spannende onderdeel van de politiek: het is allemaal behoorlijk onzichtbaar en vindt op de achtergrond plaats.
De politiek die u wel ziet, zijn de fracties, bijvoorbeeld in de Tweede Kamer. Daar zitten Kamerleden die door de partijorganisatie op de kandidatenlijst zijn gezet en vervolgens bij de verkiezingen zijn verkozen. Die Kamerleden handelen zonder last of ruggenspraak en mogen dus hun eigen koers varen. Bij de volgende verkiezingen worden ze door de ledenorganisatie geëvalueerd op hun functioneren: mogen ze nog eens terugkomen of is het tijd voor vernieuwing?
Denk is op papier zo georganiseerd. Het partijbestuur functioneert in stilte onder leiding van iemand die niemand kent: ene meneer Ejder Köse. Je moet zijn naam opzoeken, hij is nooit op televisie, maar hij is wel de grote man van de ledenorganisatie die bepaalt hoe de kandidatenlijst wordt vormgegeven. Kennelijk kwam Köse met de rest van het bestuur tot de conclusie dat er vernieuwing nodig was. Kamerlid Ergin zou zakken ten gunste van ‘een vrouw’. Dat pikte Van Baarle niet.
Interne procedures
De grote vraag is: heeft het partijbestuur een fout gemaakt? We moeten de statuten en het huishoudelijk reglement lezen om te weten hoe de kandidaatstelling hoort te verlopen. Van Baarle wilde daar invloed op uitoefenen, maar in de interne regels is geen rol weggelegd voor de lijsttrekker. Het partijbestuur mag volgens die regels naar eigen inzicht een lijst maken. Zij kan zich laten adviseren door een speciale commissie, maar niet bij tussentijdse verkiezingen, zoals nu.
Je kunt hier enorme bezwaren tegen hebben: bij de meeste normale partijen hebben de leden het laatste woord, niet het partijbestuur. In dat geval zou het partijbestuur Ergin laag op de lijst kunnen zetten en kunnen de leden dat weer corrigeren. Maar bij Denk lijken zij geen rol in de kandidaatstelling te hebben, zo blijkt uit diezelfde interne regels. Er staat simpelweg niets over in. De rol van leden lijkt daarmee beperkt tot het klappen voor de kandidaten bij de ledenvergadering.
Eigenlijk stopt het verhaal hier. Het bestuur is gemachtigd om een kandidatenlijst te maken, naar geheel eigen inzicht ongeacht wat zittende politici daarvan vinden. Dat de mening van zittende Kamerleden geen rol speelt, is logisch: anders oordelen ze over hun eigen functioneren. Dat is toch wat er nu gebeurt: Van Baarle wil de huidige fractie behouden tegen de wens van het bestuur in, en vervolgens beginnen de fractieleden heel hard te schreeuwen dat Van Baarle gelijk heeft.
Ja duh, het zijn hun eigen baantjes.
Nieuw bestuur
Er is in deze situatie maar één – nogal omslachtige – uitweg: de leden kunnen bij een ledenvergadering het partijbestuur naar huis sturen. Dat is inmiddels niet meer nodig want het bestuur vertrekt uit zichzelf. Partijoprichter Tunahan Kuzu komt de partij uit de crisis halen. Maar wat was die crisis nou eigenlijk? Het partijbestuur deed gewoon zijn werk. Vooralsnog lijkt hun grootste zonde dat men een andere mening had dan Van Baarle. Men had alle recht die onafhankelijke mening te vormen. Sterker nog: dat is hun opdracht.
Goed nieuws voor Van Baarle en de twee fractieleden: aangezien Kuzu al tijdens het conflict al op hun hand was, mogen ze nu zeker blijven. De onafhankelijke koers van types als Köse is er niet meer bij. Kuzu werkte dan ook jarenlang met Van Baarle. Een paar uur na Kuzu’s komst is Van Baarle alweer in beeld als lijsttrekker. Zie hier wat je kunt doen als politiek leider: als je je zin niet krijgt, mobiliseer je iedereen tegen het partijbestuur, want de leden daarvan kent toch niemand.
Er lijkt nog draagvlak voor ook: fractieleden, medewerkers en lokale raadsleden vinden Van Baarle fantastisch, zo zeggen ze, al is het maar omdat ze allemaal van hem afhankelijk zijn. Met een nieuwe lijsttrekker kan Denk weleens zetels verliezen en dat kost hen hun baantje. Het duo Kuzu – Van Baarle behartigt de belangen van iedereen binnen de partij het beste. Het kritisch doordenken van de koers en het evalueren van bestaande Kamerleden? Dat is helemaal niet nodig. Waar haalt Köse het lef vandaan?
Enige verschil tussen Denk en de PVV: bij Denk bestiert dit duo de boel, Wilders doet het in zijn eentje.
Beeld: Denk-Kamerleden spreken zich uit tegen het partijbestuur. Still van Twitter.
Waardeer dit artikel!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.