Groot nieuws: Tweede Kamerlid Diederik Boomsma levert zijn NSC-zetel in en wordt kandidaat voor JA21. In Amsterdam zullen niet veel mensen verbaasd zijn: jarenlang zat Boomsma – toen als CDA’er – in de Amsterdamse gemeenteraad en maakte daar deel uit van een rechts blok, samen met de VVD en JA21. Wie zat daar ook? Annabel Nanninga, de huidige nummer twee van JA21. Ze weten wat ze aan elkaar hebben. Er zijn genoeg politieke transfers waarvan de slagingskans kleiner is.

Het is bij de JA21-kandidatenlijst verleidelijk te praten over Ingrid Coenradie en Boomsma, die respectievelijk op de derde en zesde plaats staan. Toch zijn de grote lijnen interessanter. Dit zijn de derde Kamerverkiezingen waar JA21 aan meedoet en de eerste waarbij Joost Eerdmans een duidelijke overwinning zou kunnen halen. Sterker nog: de vorige verkiezingen stond JA21 zelfs op de nominatie uit de Tweede Kamer te verdwijnen. De partij gaat met 46 kandidaten de campagne in. Er zijn drie trends.

Figuur: Kandidaten van JA21, hun belangrijkste politieke functies, plus hun affiliaties in heden en verleden met JA21, FvD of Leefbaar Rotterdam. Functies uit het verleden staan cursief.

1. Klein netwerk

De transfers van Boomsma en Coenradie laten al een beetje zien dat JA21 geen partij is met een breed netwerk. We zien bij deze kandidatenlijst op bijna alle verkiesbare plaatsen oude bekenden: de twee partijoprichters, de nummer drie van 2023: Simon Ceulemans, voormalig Europarlementariër Michiel Hoogeveen en drie Statenleden die ook bij de vorige verkiezingen hoog op de lijst stonden: Maarten Goudzwaard (Friesland), Daniël van den Berg (Noord-Holland) en Philippe Schyns (Limburg).

Ook lager op de lijst zien we vrijwel alleen namen die we al eerder bij JA21 tegenkwamen, van zittende Statenleden tot kandidaten die de Provinciale Staten in 2023 niet haalden. Eigenlijk staan er behalve Coenradie en Boomsma nauwelijks verkiesbare, nieuwe namen op, behalve dan Ranjith Clemmink-Croci, een bestuurslid van Utrecht Pride die verantwoordelijk is voor de inclusie. Beetje vreemd.  

2. Leefbaar Rotterdam

Als er nieuwe instroom bij JA21 is, komt die eigenlijk maar uit één hoek: de enige nog bestaande partij van Pim Fortuyn. Door Eerdmans was er altijd al een band met Leefbaar Rotterdam, die ook wordt gesymboliseerd door het lijstduwerschap van de bekendste oud-wethouder van Leefbaar, Marco Pastors. In het verleden was er tevens strateeg Ronald Buijt, die een belangrijke rol speelde in de opbouw van JA21, maar nu terug is in Rotterdam voor een wethouderschap.

Voorheen stonden er weleens wat relatief onbekende Leefbaar-politici op onverkiesbare plaatsen, maar dit keer zijn ze uiterst prominent in beeld: van de twaalf meest kansrijke kandidaten komen er vijf uit Rotterdam: Eerdmans, Coenradie, de huidige Leefbaar-fractievoorzitter Ceulemans (5), voormalig raadslid Van Elck (10) en zittend raadslid Koster (12). Als iemand zich nog afvraagt wat voortaan de grondtoon van JA21 is, weet u het antwoord. Het duurt niet lang meer of er zijn meer Leefbaren dan ex-FvD’ers.

3. Kneedbare jongeren

In een tijd waarin kleine partijen plotseling ontzettend groot kunnen worden zit er ook een extra waarschuwing in deze lijst: als je goed kijkt zie je vanaf de zestiende plaats heel veel jonge mensen, die vaak wel iets voor JA21 deden maar vooral erg onbelangrijk waren. Ze stonden vaak op onverkiesbare plaatsen op kandidatenlijsten voor de provincie of deden iets bij de jongerenorganisatie. Dit is een fenomeen wat we eerder in de provincies ook al zagen: JA21 selecteert kneedbare jongeren die goed luisteren naar de leiding.

Wat zou er gebeuren als JA21 opeens geen acht, maar veel meer zetels krijgt? Dan komen er vooral veel onervaren jonge mensen in de Tweede Kamer die geselecteerd lijken te zijn omdat ze doen wat de leiding zegt. Ze zijn immers honderd procent van hen afhankelijk: ze hebben niet of nauwelijks ervaring, achterban of een netwerk. Op zich is deze keuze ook wel weer te begrijpen, want tot dusver liepen bij JA21 vooral mensen weg. Zou dat nu echt afgelopen zijn?

Beeld: Kandidatenlijst JA21 op sociale media (bewerkt).

Waardeer dit artikel!

Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.