De D66-migratiesoep wordt bij nader inzien toch niet zo heel heet gegeten
Stevig interviewtje twee weken geleden in het AD: Rob Jetten wil een andere koers op migratie. Asielzoekers moeten voortaan buiten Europa asiel aanvragen en worden als ze dat in Europa doen geweigerd. Zo krijg je grip op de hoeveelheid asielzoekers, ontneem je mensensmokkelaars hun verdienmodel en hoeven vluchtelingen geen gevaarlijke reis meer af te leggen om in Europa te komen. Hiervoor moeten verdragen worden gewijzigd, maar die zijn ‘rijp voor modernisering’, aldus Jetten.
Middenpartijen moeten dit debat niet aan de PVV overlaten, vindt de D66-lijsttrekker, die een steviger beleid bepleit zolang het nieuwe asielsysteem er nog niet is. We lezen in het AD dat ‘aso’s die eindeloze overlast veroorzaken en hier niets te zoeken hebben’ naar een gesloten opvang moeten. Zij komen immers ‘naar een land met liberale waarden. Als je die niet respecteert, dan mag je ook rechten verliezen.’ Jetten meldt dat een asielzoeker die in Nederland mag blijven, sneller hulp, taalles en werk moet krijgen.
Stevige taal zoals we die niet vaak bij ambtenaren- en hoogopgeleidenpartij D66 horen en dus vraag je je af: waar zitten we nou precies naar te kijken? Is dit de nieuwe koers? Is dit iets waarover de leden met elkaar in debat zijn geweest of is dit slechts ontsproten aan het brein van Jetten? Is dit de nieuwe toon die D66 over migratie aanslaat? Deze en andere vragen brengen ons donderdagavond bij een sessie van de D66-thema-afdeling migratie, waar Jetten in gesprek gaat met leden.
Alleen voor leden
Deze sessie – alleen voor leden, zo staat in de uitnodiging – was oorspronkelijk gepland op het partijbureau, maar er was zoveel animo dat deze digitaal wordt gehouden. Dat is mooi: je kunt verslaggevers wel aan de deur weigeren, maar online komen ze vrij gemakkelijk binnen als ieder partijlid een inlogcode kan aanvragen. Genoeg leden die zich druk maken over de nieuwe migratiekoers. En zo schakelen we donderdagavond in via Microsoft Teams.
De sessie wordt voorgezeten door Petra Stienen, die in het verleden senator voor de liberalen was. Jetten wordt geassisteerd door de asielwoordvoerder Anne-Marijke Podt. In de chat mogen leden vragen stellen en soms krijgen ze ook het woord. De opkomst is veelzeggend: er zijn op het hoogtepunt 74 leden ingeschakeld, inclusief het partijbureau en uw verslaggever. Eigenlijk is daarmee alles gezegd: de meeste leden zijn niet dermate gealarmeerd dat ze hier tijd voor hebben gemaakt.
Dat zou je niet zeggen als je naar de chat kijkt. Meerdere aanwezigen vragen zich af hoe D66 nu opeens aan dit nieuwe standpunt komt, met wie dit is besproken en of de leden er ook nog iets over te zeggen hebben. Een aantal commentaren stelt dat deze ommezwaai uit de lucht valt. Andere gaan over de toon: Jetten had het over ‘aso’s’. De D66-leider legt uit dat dit natuurlijk niet gaat over mensen die hier inmiddels geworteld zijn, wel over een kleine, maar dominante groep asielzoekers die misbruik maakt van het systeem.
Ongedocumenteerden
Dit zijn vaak asielzoekers uit veilige landen die niet of nauwelijks kans maken op asiel, gaat Jetten verder. Het voorbeeld laat de spagaat aardig zien: aan de ene kant wil D66 iets doen aan een asielsysteem wat overduidelijk niet goed werkt, maar tegelijk is men bang voor te harde taal die Wilders de wind in de zeilen geeft. We horen hoe we moeten praten: we moeten ‘ongedocumenteerden’ zeggen in plaats van ‘illegalen’ en nooit meer spreken over ‘stromen’, want ‘mensen zijn geen vissen’.
Over het migratieplan van D66 bestaan opmerkingen en zorgen, horen we. Het was echt ‘een steen in de vijver’. Jetten vindt dat het migratiedebat zuurstof nodig heeft en meer moet gaan over praktische oplossingen dan tot dusver het geval was. Het systeem is onrechtvaardig, veel vluchtelingen kunnen zich de reis naar Europa niet veroorloven, er vallen veel doden, de hulp in Nederland is slecht georganiseerd en ga zo maar door. Er moet een alternatief zijn tegenover het beleid van voormalig minister Faber.
We horen Jetten uitleggen dat in Weert een kleine groep veiligelanders homo’s in een asielzoekerscentrum lastigviel en zo de boel verstierde. In andere gemeenten weet men precies welke veiligelanders winkeldiefstal plegen. Daar vraagt men zich af hoe ze deze asielzoekers kunnen aanpakken. Er ontstaat tijdens de sessie een discussie met een partijlid over de vraag wat recht op asiel in dit geval dan inhoudt: dit recht is immers niet afhankelijk van de vraag of je overlast veroorzaakt.
Vragen alom
Podt legt uit dat in dit soort gevallen een versnelde procedure nodig is. Als daaruit komt dat men geen recht heeft op asiel moet men naar huis. Probleem: niet alle landen werken mee aan terugkeer. Podt wil streng zijn tegen zulke landen en kijken naar hun behoeften. Zo willen sommige landen dat tijdelijke arbeidsmigratie naar Europa mogelijk is. Podt vindt het ‘de kern’ dat je mensen nooit naar een land stuurt waar ze onveilig zijn, daar wil D66 nadrukkelijk niet aan tornen.
Er zijn heel veel mensen op de vlucht, legt Jetten uit. Als progressief liberaal wil je sneller en rechtvaardiger beoordelen wie er recht heeft op opvang in een veilig land en wie niet. Je kunt ook nadenken hoe verdragen beter recht kunnen doen aan mensen die hulp nodig hebben. Of dit een frame is wat alle D66-leden aanspreekt is wat twijfelachtig. In de chat lezen we over ‘diepe verontwaardiging’. Er komen wat leden aan het woord die klagen over ‘de toon’ die ‘echt is ingeslagen’. Er zijn zorgen over ‘de taal en het frame’.
We horen dat er van een interview van anderhalf uur een krantenartikel van 750 woorden overblijft. Voorlopig moet alle energie zitten in de implementatie van het inmiddels gesloten EU-migratiepact en de aanpak van arbeidsmigratie, want dat is een veel grotere groep dan asiel. Ook moeten we ons bedenken dat een verandering van het asielbeleid pas over tien jaar aan de orde is. Jetten wil dat de campagne gaat over onderwijs, klimaat, de woningmarkt en de rechtsstaat. Zo min mogelijk over migratie.
Zo roept deze sessie vooral vragen op. Kunnen deze voorstellen kiezers overtuigen? Past deze ommezwaai bij D66? Moet Jetten rekening houden met de bezorgde leden? Hebben zij een punt? Of zijn de voorstellen prima aangezien de meeste leden deze avond liever op het terras bleven zitten?
Beeld: Rob Jetten in de online sessie vanuit het D66-partijkantoor. Still uit de livestream.
Waardeer dit artikel!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.