Het is een markant jaar voor Suriname, vertelt moderator Aldith Hunkar in het Hart Museum in Amsterdam, de voormalige Hermitage. Over twee weken zijn er verkiezingen voor het Surinaamse parlement en later dit jaar is het land vijftig jaar onafhankelijk. Het zijn gebeurtenissen die de vraag oproepen of het onafhankelijke Suriname een succes is. Is er sprake van een functionerende rechtsstaat? Deze zondagmiddag brengt goed nieuws: het antwoord van advocaat Gerard Spong, die hier de Johan Ferrier Lezing uitspreekt, is een overtuigend ja. 

Failed state 

Hunkar denkt dat er dit jaar relatief veel aandacht is voor Suriname, terwijl dat normaliter ontbreekt. Spong sluit daarbij aan met de herinnering aan een van de keren dat Suriname in het Nederlandse nieuws was. Toenmalig minister Stef Blok meldde bij een bijeenkomst dat hij geen land kent waarin mensen met verschillende etniciteiten vreedzaam samenleven en noemde Suriname vervolgens een failed state. In Suriname leven verschillende etniciteiten juist wel vredig samen en een failed state is het land al helemaal niet, aldus Spong. 

Blok heeft er maar weinig van begrepen, aldus Spong. Het is eigenlijk raar dat de Tweede Kamer niet meteen ingreep en hem naar huis stuurde. Alleen de fractie van Denk wilde van Blok af. De reden is volgens Blok dat er destijds nog een tweede VVD-minister in de problemen zat: Halbe Zijlstra had gelogen dat hij in de datsja van Vladimir Poetin had gezeten. Het kostte Zijlstra de kop en dus was het voor veel partijen sowieso geen optie om nog een VVD’er de laan uit te sturen. Zo bleef Blok zitten. 

Spong bespreekt een uur lang het rechtssysteem van Suriname en dan met name de vervolging van Desi Bouterse en zijn rol bij de decembermoorden op vijftien politieke tegenstanders. De situatie was ingewikkeld: de verdachte was oppermachtig en dus moesten de rechters aan ‘juridisch koorddansen’ doen. Men ging desondanks over tot strafvervolging vanwege het algemene belang en weerstond politieke druk om dat niet te doen. Dit laat zien dat Suriname een rechtsstaat is met een functionerende machtenscheiding, aldus Spong. 

Lange strijd 

De rechters en leden van de krijgsraad die hier een belangrijke rol in speelden zijn helden, aldus Spong, die stilstaat bij hun namen en vindt dat ze een standbeeld moeten krijgen. Spong gaat uitgebreid in op de vraag of een president strafbaar kan zijn. Dat kan: de president moet zich aan de wet houden en mag zichzelf bijvoorbeeld niet persoonlijk verrijken. Het schenden van mensenrechten is ook niet toegestaan, of iemand nou president is of niet. Surinaamse rechters redeneerden bij Bouterse op precies deze manier. 

Het was een lange juridische strijd, maar het is duidelijk geworden dat Bouterse niet boven de wet stond. In zijn verweer kletste Bouterse eigenlijk alsof hij een soort Stef Blok was, aldus Spong. Volgens Bouterse was de rechtsstaat in gevaar als hij zou worden aangeklaagd, maar het omgekeerde was het geval. Bouterse was staatsgevaarlijk en pleegde een misdaad tegen de parlementaire democratie. Eigenlijk is het raar dat hij niet uit het actief en passief kiesrecht werd gezet, zoals onlangs in Frankrijk gebeurde bij Marine le Pen. 

Eigenlijk had Bouterse de doodstraf moeten krijgen, suggereert Spong, maar die is in Suriname al enige tijd afgeschaft. Veroordeeld is Bouterse wel, hetgeen laat zien dat rechters in Suriname de mensenrechten hoog in het vaandel hebben. De bewering dat het land een failed state zou zijn, slaat als een tang op een varken. Blok heeft voor die uitspraak weliswaar zijn excuses aangeboden, maar op de excuses van de voltallige regering zitten we nog steeds te wachten. Het kan nog steeds, maar of het er ooit van komt? 

Beeld: Hart Museum in Amsterdam. Foto: Chris Aalberts. 

<!– wp:shortcode –>

<h3>Waardeer dit artikel!</h3>

<br>

Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!<br>

Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.<br><br>

Waardeer dit artikel!

Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan!
Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.

<!– /wp:shortcode –>